Κύρου Ανάβαση Η επιστροφή και το τέλος της εκστρατείας

 

Σειρά άρθρων: Κύρου Ανάβαση (9/11)

Του Νικόλαου Μενελάου
Τέως Προέδρου Σωματείου Ταχυδρόμων Νομού Αχαΐας

Η θέα της θάλασσας σήμανε για τους Μυρίους τη λύτρωση από τον άμεσο κίνδυνο, όχι όμως και το τέλος της περιπέτειας. Η πορεία μέσα από την Ασία είχε ολοκληρωθεί, αλλά η επιστροφή στον ελληνικό κόσμο αποδεικνυόταν πιο σύνθετη και πολιτικά αβέβαιη απ’ όσο θα περίμενε κανείς.

Ο στρατός παρέμενε μεγάλος, οπλισμένος και συγκροτημένος. Αυτό που άλλοτε αποτελούσε δύναμη επιβίωσης, τώρα γινόταν πρόβλημα. Οι ελληνικές πόλεις δεν έβλεπαν πάντα με ανακούφιση την άφιξη χιλιάδων ενόπλων ανδρών χωρίς σαφή πολιτική ένταξη.

Κατά μήκος των ακτών

Οι Μύριοι κινούνται κατά μήκος των ακτών του Πόντου, περνώντας από ελληνικές πόλεις που άλλοτε προσφέρουν βοήθεια και άλλοτε αντιμετωπίζουν με καχυποψία την παρουσία τους. Η πειθαρχία παραμένει αναγκαία, όχι πλέον απέναντι σε βαρβάρους εχθρούς, αλλά για να αποφευχθούν συγκρούσεις με συμπολίτες.

Η εκστρατεία δεν έχει πια ενιαίο σκοπό. Δεν υπάρχει Κύρος, δεν υπάρχει περσικός μισθός, δεν υπάρχει κοινός πολιτικός στόχος. Υπάρχει μόνο η ανάγκη επιστροφής και επιβίωσης.

Όσα είχαν πάθει τους είχαν μάθει να υπακούουν και να ενεργούν με σύνεση.
— Ξενοφών, Κύρου Ανάβαση (μτφρ. νέα ελληνικά)

Από τον Πόντο στη Θράκη

Μετά την κάθοδο προς τις παραθαλάσσιες πόλεις, οι Μύριοι δεν διαλύονται. Παραμένουν ενωμένοι και αναζητούν τρόπο να επιστρέψουν στον κυρίως ελληνικό χώρο. Η πορεία τους οδηγεί δυτικά, μέσω παράκτιων διαδρομών και θαλάσσιων μετακινήσεων, προς τη Θράκη.

Παρότι βρίσκονται πλέον σε ελληνικό περιβάλλον, η θέση τους παραμένει επισφαλής. Ένας μεγάλος ένοπλος στρατός χωρίς σαφή πολιτική ταυτότητα προκαλεί φόβο και επιφυλακτικότητα. Οι Μύριοι δεν είναι πια ξένοι σε βαρβαρική γη· είναι Έλληνες ανάμεσα σε Έλληνες, αλλά χωρίς πόλη να τους υποδεχθεί επίσημα.

Έτσι φτάνουν τελικά στο Βυζάντιο.

Οι Μύριοι στο Βυζάντιο

Η παρουσία των Μυρίων στο Βυζάντιο ανέδειξε μια διαφορετική όψη της επιστροφής. Παρά τις κακουχίες που είχαν υπομείνει και την πορεία που είχαν ολοκληρώσει, δεν αντιμετωπίστηκαν ως ήρωες. Η πόλη φοβήθηκε τον αριθμό τους, την οργάνωσή τους και τη δύναμή τους.

Οι εντάσεις δεν άργησαν να φανούν. Οι Μύριοι συνειδητοποιούν ότι η σωτηρία από τον άμεσο θάνατο δεν ισοδυναμεί με πολιτική αποκατάσταση. Η επιστροφή αποδεικνύεται δύσκολη, όχι λόγω εχθρικών στρατών, αλλά λόγω πολιτικών και κοινωνικών φόβων.

Το επεισόδιο αυτό λειτουργεί ως τελευταίο μάθημα της εκστρατείας:
η επιβίωση στο πεδίο της μάχης δεν εγγυάται την αποδοχή στον κόσμο των πόλεων.

Επίλογος

Η εκστρατεία της Κύρου Ανάβασης δεν κλείνει με θρίαμβο ούτε με πανηγυρική επιστροφή. Κλείνει με διάλυση, διασπορά και σιωπηλή αποχώρηση των πρωταγωνιστών της.

Και όμως, η σημασία της είναι τεράστια. Απέδειξε ότι ένας ελληνικός στρατός, ακόμα και χωρίς κράτος, χωρίς προστάτη και βαθιά μέσα σε εχθρικά εδάφη, μπορούσε να επιβιώσει χάρη στην πειθαρχία, την οργάνωση και τη συλλογική απόφαση.

Χρόνια αργότερα, η γνώση αυτή θα αξιοποιηθεί από τον Μέγα Αλέξανδρο, όταν ελληνικοί στρατοί θα βρεθούν ξανά βαθιά στην Ασία — αυτή τη φορά με διαφορετικό σκοπό, αλλά με παρόμοια διδάγματα.

Η αφήγηση τελειώνει εδώ.
Η παρακαταθήκη της, όμως, θα συνοδεύει την ελληνική στρατιωτική και πολιτική σκέψη για πολλές γενιές ακόμη.

Σημείωση

Με το τέλος της εκστρατείας ολοκληρώνεται η ιστορική αφήγηση της Κύρου Ανάβασης.
Ακολουθούν δύο καταληκτικά άρθρα, αφιερωμένα στην ερμηνεία και την παρακαταθήκη της:

– Η Κύρου Ανάβαση ως στρατιωτικό μάθημα
– Η Κύρου Ανάβαση ως πολιτική και ιστορική παρακαταθήκη

🗓️ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2026

✍️ Alexander-Hellas.blogspot.gr