Σειρά άρθρων: Η Βόρειος Ήπειρος 1913-1914 (2/3)Η Αυτονομία της Βορείου Ηπείρου
Του Νικόλαου
Μενελάου
Τέως Προέδρου Σωματείου Ταχυδρόμων Νομού Αχαΐας
Το ακόλουθο άρθρο αποτελεί μέρος αφιερώματος στην ιστορία της Βορείου Ηπείρου την περίοδο 1913-1914. Μέσα από τρία κείμενα παρουσιάζονται τα γεγονότα από την απελευθέρωση της περιοχής και τις διεθνείς αποφάσεις έως την ανακήρυξη της Αυτονομίας και τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης μέχρι σήμερα.
Η αποχώρηση του ελληνικού στρατού τον Φεβρουάριο του 1914 άφησε τη Βόρειο Ήπειρο σε καθεστώς αβεβαιότητας. Οι κάτοικοι, έχοντας ζήσει για μήνες υπό ελληνική διοίκηση και φοβούμενοι την ένταξη σε ένα νεοσύστατο κράτος χωρίς εγγυήσεις για τη γλώσσα, την παιδεία και την πίστη τους, αποφάσισαν να οργανώσουν μόνοι τους την προστασία τους.
Στις αρχές Φεβρουαρίου πραγματοποιήθηκαν συγκεντρώσεις προκρίτων και εκπροσώπων των κοινοτήτων, ενώ σχηματίστηκαν ένοπλα σώματα αυτοάμυνας, γνωστά ως Ιεροί Λόχοι. Σκοπός τους δεν ήταν η αντιπαράθεση με την Ελλάδα αλλά η διασφάλιση των δικαιωμάτων του πληθυσμού απέναντι στην επικείμενη αλλαγή κυριαρχίας.
Στις 17 Φεβρουαρίου 1914, στο Αργυρόκαστρο, ανακηρύχθηκε η Αυτόνομη Πολιτεία της Βορείου Ηπείρου. Επικεφαλής της προσωρινής κυβέρνησης τέθηκε ο Γεώργιος Χρηστάκης-Ζωγράφος. Η πράξη αυτή αποτελούσε πολιτική και αμυντική κίνηση: οι κάτοικοι ζητούσαν καθεστώς αυτοδιοίκησης και διεθνείς εγγυήσεις για τη διατήρηση της ταυτότητάς τους.
Η ανακήρυξη συνοδεύτηκε από γενική κινητοποίηση. Εθελοντές από την περιοχή αλλά και από την ελεύθερη Ελλάδα προσήλθαν για να ενισχύσουν την άμυνα των πόλεων και των χωριών. Σύντομα σημειώθηκαν συγκρούσεις με αλβανικά σώματα και άτακτες ομάδες, ενώ η κατάσταση απειλούσε να λάβει διαστάσεις γενικευμένης σύρραξης.
Η επιμονή των Βορειοηπειρωτών και η αστάθεια στην περιοχή οδήγησαν τις Μεγάλες Δυνάμεις σε διαπραγματεύσεις. Μετά από επαφές και ανακωχές, οι αντιπροσωπείες συναντήθηκαν στην Κέρκυρα, όπου στις 17 Μαΐου 1914 υπογράφηκε το Πρωτόκολλο της Κερκύρας.
Το πρωτόκολλο αναγνώριζε καθεστώς αυτονομίας της Βορείου Ηπείρου εντός της Αλβανίας. Προέβλεπε τοπική διοίκηση από κατοίκους της περιοχής, χωροφυλακή αποτελούμενη από ντόπιους, λειτουργία ελληνικών σχολείων και ελεύθερη άσκηση της ορθόδοξης θρησκείας. Για πρώτη φορά οι εγγυήσεις αυτές είχαν διεθνή κατοχύρωση.
Η συμφωνία θεωρήθηκε σημαντική επιτυχία και έδωσε ελπίδα ότι η περιοχή θα ζούσε σε καθεστώς ειρήνης. Ωστόσο, λίγους μήνες αργότερα ξέσπασε ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος. Οι διεθνείς ισορροπίες ανατράπηκαν και το πρωτόκολλο δεν εφαρμόστηκε ποτέ πλήρως.
Έτσι, η Αυτονομία της Βορείου Ηπείρου παρέμεινε περισσότερο μια διεθνώς αναγνωρισμένη υπόσχεση παρά μια πραγματικότητα. Παρά τη σύντομη διάρκεια της, αποτέλεσε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αγώνα ενός πληθυσμού για την προστασία των δικαιωμάτων και της ταυτότητάς του μέσα σε ένα ιδιαίτερα ασταθές διεθνές περιβάλλον.
Η συνέχεια στο επόμενο μέρος του αφιερώματος, όπου παρουσιάζονται τα γεγονότα που συμπληρώνουν την ιστορική πορεία της Βορείου Ηπείρου.
Σύντομο Χρονολόγιο
- Αρχές Φεβρουαρίου 1914 – Συγκεντρώσεις προκρίτων και συγκρότηση ενόπλων σωμάτων (Ιεροί Λόχοι)
- 17 Φεβρουαρίου 1914 – Ανακήρυξη της Αυτόνομης Πολιτείας της Βορείου Ηπείρου στο Αργυρόκαστρο
- Φεβρουάριος – Μάιος 1914 – Συγκρούσεις και διαπραγματεύσεις
- 17 Μαΐου 1914 – Υπογραφή Πρωτοκόλλου της Κερκύρας και αναγνώριση αυτονομίας
- Καλοκαίρι 1914 – Έκρηξη Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου
- 1914 (τέλος) – Το καθεστώς αυτονομίας δεν εφαρμόζεται
πλήρως
· ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2026
· ✍️ Alexander-Hellas.blogspot.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου