Αφιέρωμα: Η Βόρειος Ήπειρος 1913-1914 Μέρος Γ΄ – Από τη λήξη της Αυτονομίας στη διατήρηση της μνήμης

 

 

Σειρά άρθρων: Η Βόρειος Ήπειρος 1913-1914 (3/3)Η μνήμη και η καθιέρωση της επετείου

Του Νικόλαου Μενελάου
Τέως Προέδρου Σωματείου Ταχυδρόμων Νομού Αχαΐας

«Τι οφείλουν να γνωρίζουν όλαι αι Ελληνικαί Κυβερνήσεις είναι ότι το Βορειοηπειρωτικόν ζήτημα υπάρχει. Και τι πρέπει να είναι απαγορευμένον εις τους αιώνας, είναι η άρνησις των ιερών διεκδικήσεών μας. Και αι διεκδικήσεις μας επί της Βορείου Ηπείρου είναι ιεραί και απαράγραπτοι.» Γεώργιος Παπανδρέου

 Το ακόλουθο άρθρο αποτελεί μέρος αφιερώματος στην ιστορία της Βορείου Ηπείρου την περίοδο 1913-1914. Μέσα από τρία κείμενα παρουσιάζονται τα γεγονότα από την απελευθέρωση της περιοχής και τις διεθνείς αποφάσεις έως την ανακήρυξη της Αυτονομίας και τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης μέχρι σήμερα.

Με το παρόν ολοκληρώνεται το αφιέρωμα στη Βόρειο Ήπειρο 1913-1914, ως ελάχιστη τιμή στη μνήμη των ανθρώπων και των γεγονότων που σημάδεψαν την ιστορία της περιοχής.

Το Πρωτόκολλο της Κερκύρας δημιούργησε την ελπίδα ότι το ζήτημα της Βορείου Ηπείρου είχε πλέον λυθεί ειρηνικά. Οι διεθνείς εγγυήσεις για διοικητική αυτονομία, εκπαίδευση και θρησκευτική ελευθερία έδειχναν ότι οι κάτοικοι θα μπορούσαν να ζήσουν με ασφάλεια μέσα στο νέο κράτος. Όμως οι εξελίξεις της εποχής επρόκειτο να ανατρέψουν και πάλι τα δεδομένα.

Με το ξέσπασμα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου το καλοκαίρι του 1914, η διεθνής τάξη πραγμάτων διαλύθηκε. Οι συμφωνίες έμειναν ανενεργές και το καθεστώς αυτονομίας δεν εφαρμόστηκε ουσιαστικά ποτέ. Τα επόμενα χρόνια η περιοχή γνώρισε διαδοχικές διοικητικές αλλαγές και αβεβαιότητα, μέχρι την οριστική ενσωμάτωσή της στο αλβανικό κράτος μετά τις μεταπολεμικές διευθετήσεις.

Κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα, ο ελληνικός πληθυσμός της περιοχής βρέθηκε αντιμέτωπος με δύσκολες συνθήκες. Τα μειονοτικά δικαιώματα περιορίστηκαν κατά περιόδους, ενώ η πολιτική κατάσταση στα Βαλκάνια επηρέαζε άμεσα την καθημερινή ζωή των κατοίκων. Παρά τις δυσκολίες, η γλώσσα, η πίστη και η παράδοση διατηρήθηκαν, μεταφέροντας την ιστορική μνήμη από γενιά σε γενιά.

 Ιδιαίτερο ρόλο στη διατήρηση αυτής της μνήμης διαδραμάτισε αργότερα ο Μητροπολίτης Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανής και Κονίτσης Σεβαστιανός. Με πρωτοβουλία του καθιερώθηκαν εκδηλώσεις μνήμης στο Δελβινάκι, κοντά στα σύνορα της Ηπείρου. Οι συγκεντρώσεις αυτές δεν είχαν χαρακτήρα αντιπαράθεσης αλλά υπενθύμισης της ιστορικής πορείας και τιμής προς όσους αγωνίστηκαν.

Η επέτειος της 17ης Φεβρουαρίου απέκτησε έτσι συμβολικό χαρακτήρα. Από ένα γεγονός της διπλωματικής ιστορίας μετατράπηκε σε ημέρα ιστορικής συνείδησης, που συνδέει το παρελθόν με τη συνέχεια του ελληνισμού στην περιοχή.

Η ιστορία της Βορείου Ηπείρου δεν περιορίζεται μόνο στα γεγονότα του 1914. Αποτελεί μια μακρά πορεία ανθρώπων που βρέθηκαν ανάμεσα σε αποφάσεις κρατών και ισορροπίες δυνάμεων, αλλά προσπάθησαν να διατηρήσουν την ταυτότητά τους. Για αυτό και η μνήμη της Αυτονομίας δεν αφορά μόνο μια πολιτική πράξη· αφορά την ίδια τη συνέχεια μιας κοινότητας μέσα στον χρόνο.

 Σύντομο Χρονολόγιο

• 17 Μαΐου 1914 – Υπογραφή Πρωτοκόλλου της Κερκύρας
• Καλοκαίρι 1914 – Έναρξη Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και μη εφαρμογή της αυτονομίας
• Μεσοπόλεμος – Οριστική επιδίκαση της περιοχής στην Αλβανία
• 20ός αιώνας – Περιοδικοί περιορισμοί δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας
• Τέλη 20ού αιώνα – Εκδηλώσεις μνήμης στο Δελβινάκι με πρωτοβουλία του Μητροπολίτη Σεβαστιανού
• Σήμερα – Η 17η Φεβρουαρίου τιμάται ως ιστορική επέτειος
  

  ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2026

       ✍️ Alexander-Hellas.blogspot.gr