Οι εξαγγελίες του Μπενιαμίν Νετανιάχου για μια «εξάγωνη» διάταξη συνεργασιών γύρω ή και μέσα στη Μέση Ανατολή αντιμετωπίζονται στην Τουρκία ως σήμα πολιτικο-στρατηγικού σχεδιασμού, όχι ως επικοινωνιακή ρητορική.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός περιέγραψε ένα πλαίσιο που θα περιλάμβανε ρητά την Ινδία, αραβικά κράτη, αφρικανικές χώρες, την Ελλάδα και την Κύπρο, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συμμετοχής και άλλων Ασιατικών παικτών.

Η τουρκική ανάγνωση ξεκινά από το εξής: όταν ο κατάλογος «δένει» Μεσόγειο, Ερυθρά Θάλασσα και Ινδικό Ωκεανό, το διακύβευμα ξεπερνά την «αντι-ιρανική» στόχευση και ακουμπά τις ζώνες όπου η Τουρκία επενδύει συστηματικά σε επιρροή, διαμετακόμιση και ναυτική προβολή.

Γιατί το «εξάγωνο» ερμηνεύεται ως εργαλείο περιορισμού της Τουρκίας

Στον τουρκικό στρατηγικό λόγο, η έννοια της «περικύκλωσης» δεν είναι σχήμα λόγου. Είναι τρόπος ανάγνωσης δικτύων που συνδυάζουν τρία επίπεδα ισχύος: ασφάλεια θαλάσσιων οδών, κρίσιμες υποδομές (ενέργεια, διασυνδέσεις, καλώδια) και πολιτικό συμβολισμό. Η Άγκυρα δεν εστιάζει μόνο στο ποιοι μπαίνουν στο σχήμα, αλλά κυρίως στο πού «κουμπώνουν» πάνω στον χάρτη.

Το «εξάγωνο» τέμνει τέσσερις περιοχές τουρκικής προτεραιότητας: Ανατολική Μεσόγειος, Κόλπος και logistics, Κέρας της Αφρικής, Κεντρική Ασία. Από αυτή τη σκοπιά, το Ισραήλ δεν λειτουργεί απλώς ως ένας ακόμη περιφερειακός δρών, αλλά ως «επιταχυντής δικτύωσης» που μπορεί να συνδέει μεταξύ τους ετερογενείς παίκτες με κοινό παρονομαστή την εξισορρόπηση της Τουρκίας.

Ο μεσογειακός πυρήνας: Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και η στρατιωτικοποίηση της διαλειτουργικότητας

Ο άξονας Ελλάδας–Κυπριακής Δημοκρατίας–Ισραήλ βρίσκεται εδώ και χρόνια στο τουρκικό «κόκκινο τετράδιο», όμως η πρόσφατη θεσμική του επαναβεβαίωση στην Ιερουσαλήμ επαναφέρει την αίσθηση μονιμοποίησης. Στην κοινή διακήρυξη της 10ης Τριμερούς Συνόδου (Δεκέμβριος 2025) αποτυπώνεται η πρόθεση για εμβάθυνση συνεργασίας, με έμφαση σε συνδεσιμότητα, ενέργεια και περιφερειακή ασφάλεια. Για την Άγκυρα, το κρίσιμο είναι ότι το «σχήμα» δεν μένει σε πολιτικές διακηρύξεις: η συνεργασία τείνει να αποκτήσει ρυθμό μέσα από κοινό επιχειρησιακό σχεδιασμό και ασκήσεις.

Η δυναμική αυτή ενισχύεται από την αμυντική σύμπλευση Αθήνας–Τελ Αβίβ. Η έγκριση αγοράς των ισραηλινών συστημάτων PULS από την Ελλάδα, με σαφή αναφορά στο πλαίσιο αποτροπής έναντι της Τουρκίας, διαβάζεται στην Άγκυρα ως κίνηση που μεταφέρει την ελληνοϊσραηλινή συνεργασία από το «τεχνικό» στο στρατηγικό. Παράλληλα, η απόφαση για εντατικοποίηση κοινών αεροναυτικών ασκήσεων Ελλάδας–Ισραήλ–Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ανατολική Μεσόγειο το 2026 ενισχύει την τουρκική υποψία ότι η διαλειτουργικότητα «κλειδώνει» σε μόνιμη διάταξη.

Η είσοδος της Ινδίας: Από τη διπλωματία ισορροπιών σε νέο ευρασιατικό τρίγωνο

Η Ινδία είναι ο παράγοντας που αλλάζει το βάθος του σχήματος. Ο Νετανιάχου δεν την ανέφερε τυχαία, ούτε μόνο ως οικονομικό εταίρο. Την ενέταξε ως γωνία του «εξαγώνου» και μίλησε για ευρύτερο άξονα Ισραήλ–Ινδίας μέσα σε περιφερειακή αρχιτεκτονική απέναντι σε «ριζοσπαστικούς» άξονες. Για την Τουρκία, μια πιο στενή σύζευξη Νέου Δελχί με Τελ Αβίβ και ταυτόχρονη σύγκλιση με την Ελλάδα, δεν είναι απλώς διπλωματικό νέο. Είναι μήνυμα ότι το «πεδίο» μεταφέρεται από την Ανατολική Μεσόγειο σε μια αλυσίδα θαλασσίων διαδρόμων που φτάνει ως τον Ινδικό Ωκεανό. Εκεί η Τουρκία θέλει να εμφανίζεται ως δύναμη «ελεύθερης ναυσιπλοΐας» και ως κόμβος που συνδέει Ευρώπη–Ασία, όμως ένα πλέγμα Ινδίας–Ισραήλ–Ελλάδας την απομακρύνει από τον ρόλο του αναντικατάστατου μεσάζοντα.

Ο αφρικανικός κρίκος και η Σομαλιλάνδη: Η πιο ευαίσθητη γραμμή τριβής

Το σημείο όπου η τουρκική ανησυχία γίνεται σχεδόν «υπαρξιακή» είναι το Κέρας της Αφρικής. Η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ στα τέλη Δεκεμβρίου 2025, και η συζήτηση που άνοιξε για μελλοντική συνεργασία ασφαλείας, ενεργοποιούν στην Άγκυρα ένα σύνολο φόβων:

  • αποσταθεροποίηση της Σομαλίας
  • αμφισβήτηση της εδαφικής ακεραιότητας
  • μετατόπιση της ισορροπίας γύρω από τον κόμβο της Ερυθράς Θάλασσας και του Άντεν.

Δεν είναι τυχαίο ότι η Τουρκία, την ίδια περίοδο, «ανεβάζει σημαία» στη Σομαλία με ενεργειακή και ναυτική διάσταση. Η αποστολή του γεωτρύπανου «Τσαγρί Μπέη» στην πρώτη του υπερπόντια αποστολή, με συνοδεία πολεμικών πλοίων, ανακοινώθηκε ως στρατηγικό βήμα που δένει την ενεργειακή πολιτική με την παρουσία ασφαλείας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Σομαλιλάνδη μετατρέπεται, στην τουρκική οπτική, σε πιθανό «αντίβαρο» στην τουρκική επιρροή στη Μογκαντίσου και σε δυνητικό παρατηρητήριο προς τις θαλάσσιες ροές που η Άγκυρα θεωρεί κρίσιμες για το δικό της αποτύπωμα στον Ινδικό Ωκεανό.

Τι «μετράει» πραγματικά η Άγκυρα: Τρία κριτήρια αξιολόγησης

Πρώτο κριτήριο είναι η επιχειρησιακή συνέργεια. Η Τουρκία ενδιαφέρεται λιγότερο για τα φόρουμ και περισσότερο για το αν τα σχήματα παράγουν κοινές ασκήσεις, ανταλλαγή πληροφοριών, επιτήρηση θαλάσσιων περιοχών και προστασία υποδομών. Εκεί βλέπει να ωριμάζει ο μεσογειακός πυρήνας.

Δεύτερο κριτήριο είναι ο οικονομικός παραγκωνισμός μέσω διαδρομών συνδεσιμότητας. Όταν η Τριμερής συνδέει ενέργεια και περιφερειακή ασφάλεια με ευρύτερα project συνδεσιμότητας, η Τουρκία «ακούει» ένα μήνυμα παράκαμψης, ιδίως επειδή η ίδια επενδύει εδώ και χρόνια στο αφήγημα του αναντικατάστατου διαδρόμου.

Τρίτο κριτήριο είναι ο συμβολισμός νομιμοποίησης. Η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης, πέρα από την ουσία, δημιουργεί προηγούμενο «νομιμοποίησης τετελεσμένων» που η Άγκυρα φοβάται ότι μπορεί να επιστρέψει ως μπούμερανγκ σε άλλα μέτωπα όπου υπάρχουν γκρίζες ζώνες κρατικότητας και αναγνώρισης.

Πιθανά σημεία τριβής και σενάρια κλιμάκωσης

Πρώτο σημείο τριβής είναι η Ανατολική Μεσόγειος, όχι ως «μία ακόμη διαφωνία», αλλά ως τόπος όπου η στρατιωτική διαλειτουργικότητα τρίτων χωρών μπορεί να μεταβάλει υπολογισμούς αποτροπής.

Δεύτερο σημείο είναι το Κέρας της Αφρικής. Εδώ η τριβή δεν θα εμφανιστεί απαραίτητα ως άμεση αντιπαράθεση Τουρκίας–Ισραήλ, αλλά ως ανταγωνισμός πρόσβασης, βάσεων, συμφωνιών και επιρροής σε θεσμούς της Σομαλίας και γειτονικών κρατών.

Τρίτο σημείο είναι ο Κόλπος. Αν Αραβικά κράτη με ισχυρή ικανότητα σε logistics και λιμάνια ενταχθούν σε ένα πλαίσιο που «κουμπώνει» με Ινδία και Μεσόγειο, τότε η Τουρκία θα πιεστεί να αποδείξει ότι τα δικά της δίκτυα είναι εξίσου αξιόπιστα και λιγότερο πολιτικά «τοξικά» για τους εταίρους της.

Η πιθανή τουρκική απάντηση: αποσύνδεση κρίκων, όχι μετωπική σύγκρουση

Η Άγκυρα δύσκολα θα επιλέξει μετωπική αντιπαράθεση με όλους τους πιθανούς κόμβους του «εξαγώνου». Πιο ρεαλιστική είναι μια στρατηγική «αποσύνδεσης κρίκων»: επιλεκτικές εξομαλύνσεις όπου υπάρχει περιθώριο, παράλληλα με ενίσχυση της παρουσίας της στα σημεία που θεωρεί ότι «κρίνεται ο χάρτης». Στη Μεσόγειο αυτό σημαίνει ενίσχυση αποτροπής και διπλωματικής κινητικότητας. Στο Κέρας της Αφρικής σημαίνει εμβάθυνση της στρατηγικής σχέσης με τη Σομαλία και προβολή ότι η Τουρκία λειτουργεί ως εγγυητής κρατικής συνοχής απέναντι σε κινήσεις αναγνώρισης που θεωρεί αποσταθεροποιητικές.

Συνολικά, η τουρκική ανάγνωση της «Εξάγωνης Συμμαχίας» δεν είναι ότι «γεννήθηκε» μια σκληρή συμμαχία έτοιμη να δράσει ενιαία. Είναι ότι σχηματίζεται ένα πλέγμα συνεργασιών που, αν αποκτήσει θεσμικό ρυθμό και επιχειρησιακή ουσία, μπορεί να μειώσει τα περιθώρια ελιγμών της Τουρκίας από την Ανατολική Μεσόγειο έως τον Ινδικό Ωκεανό.

Στην Άγκυρα, αυτό ακριβώς είναι που «μετράει» και αυτό ακριβώς είναι που φοβούνται: όχι μια υπογραφή σε χαρτί, αλλά ένας νέος χάρτης συνδεσιμότητας και ασφάλειας όπου η Τουρκία δεν βρίσκεται στο κέντρο.

ΠΗΓΗ newsbeast