 |
Η πολιορκία της Κωνσταντινούπολης από τους Αβάρους το 626 μ.Χ. και η σωτηρία της Πόλης που αποδόθηκε στην προστασία της Υπεραγίας Θεοτόκου. |
Επαυξημένο άρθρο
Σημείωση: Το παρόν άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στο Alexander-Hellas και παρουσιάζεται εδώ σε επαυξημένη μορφή και με πρόσθετο εικονογραφικό υλικό.
Του Νικόλαου Μενελάου
Τέως Προέδρου Σωματείου Ταχυδρόμων Νομού Αχαΐας
Εισαγωγή
Το καλοκαίρι του 626 μ.Χ. η Κωνσταντινούπολη βρέθηκε μπροστά σε έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους της ιστορίας της. Η σωτηρία της Πόλης συνδέθηκε για πάντα με την πίστη των κατοίκων της στην Υπεραγία Θεοτόκο και με τον ύμνο που έμεινε γνωστός ως Ακάθιστος Ύμνος.
📜 Χρονολόγιο των γεγονότων
614 μ.Χ. – Οι Πέρσες
καταλαμβάνουν τα Ιεροσόλυμα και παίρνουν τον Τίμιο Σταυρό.
622 μ.Χ. – Ο αυτοκράτορας Ηράκλειος ξεκινά εκστρατεία κατά των Περσών.
626 μ.Χ. – Οι Άβαροι πολιορκούν την Κωνσταντινούπολη.
Αύγουστος 626 μ.Χ. – Ο εχθρικός στόλος καταστρέφεται και η Πόλη σώζεται.
Μετά τη νίκη – Ψάλλεται για πρώτη φορά ο Ακάθιστος Ύμνος.
Πέρσες ένας ακόμα προαιώνιος εχθρός των Ελλήνων.
Από την αρχαιότητα μέχρι τα χρόνια του
Βυζαντίου, οι συγκρούσεις των Ελλήνων με τους Πέρσες σημάδεψαν την ιστορία του
ελληνικού κόσμου.
Τον 5ο αιώνα π.Χ. οι πρόγονοί μας αντιμετώπισαν την περσική αυτοκρατορία και
πέτυχαν μεγάλες νίκες στον Μαραθώνα, στη Σαλαμίνα και στις Πλαταιές στη Μυκάλη
αλλά οι Ελληνικές περιοχές στην Ασία παρέμεναν σκλαβωμένες.
Λίγες δεκαετίες αργότερα ο Μέγας Αλέξανδρος συνέτριψε οριστικά την περσική δύναμη στις μάχες του Γρανικού, της Ισσού και των Γαυγαμήλων, καταλύοντας την αυτοκρατορία τους.
Την εποχή του Βυζαντίου οι μάχες με τους Πέρσες ήταν συνεχείς.
Ο Ιουλιανός και ο Ιουστινιανός πέτυχαν μεγάλες νίκες αλλά ο εχθρός συνέχισε τις επιθέσεις στην αυτοκρατορία.
Τον 7ο αιώνα μ.Χ. η αυτοκρατορία βρέθηκε και πάλι αντιμέτωπη με τον περσικό κίνδυνο, ενώ ταυτόχρονα νέοι εχθροί εμφανίστηκαν στα σύνορά της.
Τον Μάιο του 614, ο βασιλιάς των Περσών Χοσρόης κατέλαβε τα Ιεροσόλυμα μετέφερε στην Κτησιφώντα το ιερότερο κειμήλιο της Χριστιανοσύνης, τον Τίμιο Σταυρό.
2 χρόνια μετά κατέλαβε την Αλεξάνδρεια όλη την Αίγυπτο και έφτασε μέχρι την Καρχηδόνα.
Συγχρόνως ο Περσικός στρατός έφτασε στην Χαλκηδόνα απέναντι από την Κωνσταντινούπολη.
Ο αυτοκράτορας Ηράκλειος πρόσφερε μεγάλα οικονομικά ανταλλάγματα για ειρήνη η οποία αποδέχτηκε προσωρινή.
Ο Ηράκλειος αναδιοργάνωσε το στρατό και η εκκλησία πρόσφερε όλους τους θησαυρούς πού είχε σε χρυσό και ασήμι.
Το Πάσχα του 622 ο Αυτοκράτορας ξεκίνησε εκστρατεία για να ελευθερώσει τα χαμένα εδάφη και φυσικά τους Αγίους Τόπους.
📜 Μαρτυρία χρονικού
Η ειρήνη που είχε ζητήσει από το Χοσρόη απορρίφτηκε και όπως γράφει ο Γεώργιος Μοναχός στο Σύντομο Ιστορικό η απάντηση του Χοσρόη ήταν:
«Ει αρνήσεται ο βασιλεύς υμών τον εσταυρωμένον και προσκυνήσει τω ηλίω, ποιώ ειρήνην».
Μαρτυρία βυζαντινού χρονικού
Ο Αυτοκράτορας παρακολούθησε τη Θεία Λειτουργία στην Αγία Σοφία κοινώνησε των Αχράντων Μυστηρίων και με την Εικόνα του Χριστού και αφού άφησε μια μικρή φρουρά στην Πόλη κατέβηκε στην παραλία και επιβιβάστηκε στα πλοία.
Λίγο πριν αναχωρήσει ο στόλος για την εκστρατεία κατά των Περσών, ο αυτοκράτορας Ηράκλειος παρέδωσε την προστασία της Κωνσταντινούπολης στον Πατριάρχη Σέργιο λέγοντας:
«Εἰς χεῖρας τῆς Θεομήτορος ἀφίημι τὴν πόλιν ταύτην καὶ τὸν υἱόν μου».
Με τα λόγια αυτά ο αυτοκράτορας εμπιστεύθηκε την προστασία της Βασιλεύουσας στην Υπεραγία Θεοτόκο.
Μαρτυρία βυζαντινού χρονικού
Για 4 χρόνια ο Αυτοκράτορας πολεμούσε σε όλη την Ασία.
Τον Ιούλιο του 626 ο Ηράκλειος ήταν 800 χιλιόμετρα μακριά από την Κωνσταντινούπολη και πολεμούσε με τους Πέρσες του Χοσρόη.
Οι Άβαροι με 150000 στρατό επιτέθηκαν και πολιόρκησαν την Κωνσταντινούπολη.
Τα μονόξυλα πλοία τους γέμισαν τον Βόσπορο.
Ο αρχηγός τους ο Χαγάνος απέρριψε όλες τις προτάσεις ειρήνης οι οποίες περιελάμβαναν τεράστια χρηματικά ποσά.
📜 Μαρτυρία χρονικού
Στο Πασχάλιο Χρονικό διαβάζουμε την απάντηση του:
«άλλως γαρ υμάς ουκ ένι σωθήναι, μη ιχθύες έχετε γενέσθαι και δια θαλάσσης απελθείν ή πτερωτοί και εις τον ουρανόν ανελθείν».
Λιτανεία με την εικόνα της Θεοτόκου στα τείχη της Κωνσταντινούπολης κατά την πολιορκία του 626 μ.Χ
Μαρτυρία χρονικού εποχής
Την κρίσιμη εκείνη ώρα την υπεράσπιση της Πόλης ανέλαβαν ο Πατριάρχης Σέργιος και ο στρατηγός Βώνος. Ο Πατριάρχης περιέφερε την εικόνα της Υπεραγίας Θεοτόκου πάνω στα τείχη της Κωνσταντινούπολης εμψυχώνοντας τους υπερασπιστές της Βασιλεύουσας.
Στις 6 Αυγούστου κατέλαβαν την εκκλησία των Βλαχερνών και ήταν έτοιμοι για την τελική επίθεση.
Ο πατριάρχης με την Εικόνα της Παναγίας γύριζε στα τείχη και εμψύχωνε τους υπερασπιστές της Πόλης.
Στις εκκλησίες κλήρος και λαός ανέπεμπαν δεήσεις στην Υπεραγία Θεοτόκο.
Η παράδοση αναφέρει ότι εκείνες τις ημέρες η Πόλη ζούσε σε συνεχή προσευχή και λιτανείες, ζητώντας την προστασία της Θεοτόκου για τη σωτηρία της Βασιλεύουσας.
Η μάχη
Το πρωί η μάχη άρχισε σε στεριά και σε θάλασσα.
Οι βυζαντινοί εξολόθρεψαν τον εχθρικό στόλο στο Βόσπορο και η θάλασσα γέμισε με εχθρικά πτώματα.
Η καταστροφή του στόλου των Αβάρων στον Βόσπορο κατά
την πολιορκία της Κωνσταντινούπολης (626 μ.Χ.).
Κατά τη διάρκεια της ναυμαχίας ξέσπασε μεγάλη θαλασσοταραχή και πολλά από τα πλοία των Αβάρων καταστράφηκαν, γεγονός που οι κάτοικοι της Πόλης απέδωσαν στην προστασία της Υπεραγίας Θεοτόκου.
Η χερσαία επίθεση απέτυχε και χιλιάδες Άβαροι έχασαν τη ζωή τους κάτω από τα τείχη της Βασιλεύουσας.
Ο Χαγάνος με τα υπολείμματα του στρατού του υποχώρησε.
Στις 8 Αυγούστου έξω από τα τείχη της Πόλης δεν υπήρχε ούτε ίχνος από τον εχθρικό στρατό.
Την ίδια μέρα έφτασε και ο αδελφός του Αυτοκράτορα Θεόδωρος επικεφαλής μεγάλης στρατιωτικής δύναμης.
Η Πόλη σώθηκε και οι Άβαροι δεν ενόχλησαν ξανά την αυτοκρατορία. Από εκείνη την εποχή αρχίζει η παρακμή τους και σταδιακά εξαφανίζονται από την ιστορία.
Οι κάτοικοι της Πόλης απέδωσαν την νίκη στην Υπεραγία Θεοτόκο.
Μαρτυρία χρονικού εποχής
Στο Πασχάλιο Χρονικό αναφέρεται ότι ο αρχηγός των Αβάρων, ο Χαγάνος, κατά τη διάρκεια της μάχης έλεγε:
«ἐγώ θεωρῶ γυναῖκα σεμνοφοροῦσαν περιτρέχουσαν εἰς τὸ τεῖχος μόνην οὖσαν».
Οι Βυζαντινοί πίστεψαν ότι επρόκειτο για την Υπεραγία Θεοτόκο, η οποία προστάτευε την Κωνσταντινούπολη από τους επιδρομείς.
Η νικητήρια λιτανεία προς την Παναγία των Βλαχερνών μετά τη
σωτηρία της Κωνσταντινούπολης από την πολιορκία των Αβάρων (626 μ.Χ.)
.Μαρτυρία χρονικού εποχής
Κλήρος και λαός μετέβησαν στην Παναγία των Βλαχερνών και όρθιοι έψαλαν τον Ευχαριστήριο Ύμνο στην Υπεραγία Θεοτόκο.
Επειδή τον έψαλαν όρθιοι ονομάστηκε Ακάθιστος Ύμνος.
Υπάρχει η φήμη ότι ο Ακάθιστος Ύμνος γράφτηκε εκείνο το βράδυ.
Λάθος εκείνο το βράδυ γράφτηκε το κοντάκιο
«Τη Υπερμάχω Στρατηγώ»
Κοντάκιον
Τῇ ὑπερμάχῷ στρατηγῷ τὰ νικητήρια, ὡς λυτρωθεῖσα τῶν δεινῶν εὐχαριστήρια, ἀναγράφω σοι ἡ πόλις σου, Θεοτόκε· ἀλλ' ὡς ἔχουσα τὸ κράτος ἀπροσμάχητον, ἐκ παντοίων με κινδύνων ἐλευθέρωσον, ἵνα κράζω σοί· Χαῖρε Νύμφη ἀνύμφευτε.
Νεοελληνική απόδοση
Σε σένα, Θεοτόκε, την Υπέρμαχο Στρατηγό
εγώ η Πόλη Σου αποδίδω με ευγνωμοσύνη
την ένδοξη νίκη, επειδή λυτρώθηκα απο τις
φοβερές συμφορές. Αλλά Συ, επειδή Έχεις
ακατανίκητη δύναμη, ελευθέρωσέ με από κάθε
είδος κινδύνου, για να Σου φωνάζω δυνατά:
Χαίρε, Νύφη ανύμφευτε.
2 χρόνια μετά ο Αυτοκράτορας Ηράκλειος μπήκε θριαμβευτής στην πρωτεύουσα των Περσών την Κτησιφώντα βρήκε τον Τίμιο Σταυρό και τον μετέφερε αρχικά στην Κωνσταντινούπολη (14 Σεπτεμβρίου 629), όπου αποτέλεσε μέρος του θριάμβου του και στη συνέχεια στα Ιεροσόλυμα.
Σήμερα σχεδόν δεκατέσσερις αιώνες μετά, ο Ακάθιστος Ύμνος εξακολουθεί να ψάλλεται κάθε Μεγάλη Τεσσαρακοστή στις εκκλησίες της Ορθοδοξίας, θυμίζοντας τη σωτηρία της Κωνσταντινούπολης και την πίστη των κατοίκων της στην Υπέρμαχο Στρατηγό.
Τῇ ὑπερμάχῷ στρατηγῷ τὰ νικητήρια…
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου