Του Νικόλαου Μενελάου
Τέως Προέδρου Σωματείου Ταχυδρόμων Νομού Αχαΐας
Η 19η Μαΐου δεν είναι απλώς μια ημερομηνία στην ιστορία του Ελληνισμού. Είναι ημέρα μνήμης, θλίψης και χρέους. Μια ημέρα αφιερωμένη στις 353.000 αδικοχαμένες ψυχές του Ποντιακού Ελληνισμού, που ξεριζώθηκαν, βασανίστηκαν και εξοντώθηκαν μέσα από διωγμούς, πορείες θανάτου, εκτελέσεις και απάνθρωπες κακουχίες.
Η ημερομηνία αυτή δεν επιλέχθηκε τυχαία. Στις 19 Μαΐου 1919, ο Μουσταφά Κεμάλ αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα του Πόντου, γεγονός που σηματοδότησε την έναρξη της τελικής και σκληρότερης φάσης των διωγμών κατά των Ελλήνων του Πόντου.
Τι ήταν ο Πόντος
Ο Πόντος υπήρξε για περισσότερα από 2.500 χρόνια μία από τις σημαντικότερες κοιτίδες του Ελληνισμού. Στις νότιες ακτές του Εύξεινου Πόντου άνθισαν ελληνικές πόλεις όπως η Τραπεζούντα, η Σαμψούντα, η Κερασούντα, η Σινώπη και η Αμάσεια.
Οι Έλληνες του Πόντου διατήρησαν τη γλώσσα, την πίστη, τα ήθη και τις παραδόσεις τους μέσα στους αιώνες, ακόμη και κατά την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Με ισχυρή οικονομική, πνευματική και πολιτιστική παρουσία, δημιούργησαν σχολεία, μοναστήρια, εμπορικά δίκτυα και κοινότητες που άντεξαν στον χρόνο.
Όμως οι αρχές του 20ού αιώνα έμελλε να σηματοδοτήσουν μια από τις πιο τραγικές σελίδες της ιστορίας τους.
Πόντιοι Έλληνες του Εύξεινου Πόντου πριν από τον ξεριζωμό και τη Γενοκτονία.
Οι πρώτοι διωγμοί και το σχέδιο εξόντωσης
Οι διώξεις κατά των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ξεκίνησαν ήδη από τα χρόνια των Νεοτούρκων, ιδιαίτερα μετά το 1914.
Οι Έλληνες του Πόντου, όπως και οι Αρμένιοι και οι Ασσύριοι, θεωρήθηκαν «εμπόδιο» στη δημιουργία ενός εθνικά ομογενοποιημένου τουρκικού κράτους.
Χωριά ερημώθηκαν, περιουσίες δημεύθηκαν, εκκλησίες και σχολεία λεηλατήθηκαν, ενώ χιλιάδες οικογένειες εξαναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές τους εστίες.
Τα Αμελέ Ταμπουρού – Τα Τάγματα Θανάτου
Από τις πιο σκοτεινές σελίδες της Γενοκτονίας υπήρξαν τα περιβόητα Αμελέ Ταμπουρού (Amele Taburları), τα λεγόμενα «Τάγματα Εργασίας».
Χιλιάδες Έλληνες άνδρες, συχνά ηλικίας από 15 έως και 60 ετών, στρατολογήθηκαν υποτίθεται για έργα υποστήριξης του στρατού. Στην πραγματικότητα όμως οδηγούνταν σε εξοντωτική καταναγκαστική εργασία κάτω από απάνθρωπες συνθήκες.
Χωρίς επαρκή τροφή, χωρίς ιατρική περίθαλψη και εκτεθειμένοι στο κρύο, στις αρρώστιες και στην εξάντληση, οι περισσότεροι δεν επέστρεψαν ποτέ στις οικογένειές τους.
Για πολλούς ιστορικούς, τα Αμελέ Ταμπουρού αποτέλεσαν ουσιαστικά στρατόπεδα αργού θανάτου.
Οι πορείες θανάτου και οι εκτελέσεις
Ακόμη πιο τραγική υπήρξε η μοίρα γυναικών, παιδιών και ηλικιωμένων.
Χιλιάδες Πόντιοι εκτοπίστηκαν βίαια από τα χωριά και τις πόλεις τους και εξαναγκάστηκαν να βαδίσουν εκατοντάδες χιλιόμετρα προς το εσωτερικό της Ανατολίας.
Οι λεγόμενες «πορείες θανάτου» πραγματοποιούνταν μέσα σε ακραίες καιρικές συνθήκες, χωρίς τροφή, νερό ή στοιχειώδη προστασία.
Πολλοί πέθαιναν από πείνα, δίψα, κακουχίες και ασθένειες. Άλλοι εκτελούνταν καθ’ οδόν ή γίνονταν θύματα βιαιοτήτων και λεηλασιών.
Παράλληλα, πνευματικοί ηγέτες, δάσκαλοι, ιερείς και πρόκριτοι συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν σε εκτελέσεις ή απαγχονισμούς, με στόχο να αποκεφαλιστεί η ηγεσία του Ποντιακού Ελληνισμού.
 |
| Ο ξεριζωμός του Ποντιακού Ελληνισμού μέσα από διωγμούς, κακουχίες και πορείες θανάτου |
Ο ρόλος του Τοπάλ Οσμάν
Ιδιαίτερα αιματοβαμμένος υπήρξε ο ρόλος του διαβόητου Τοπάλ Οσμάν, παραστρατιωτικού αρχηγού που έδρασε κυρίως στην περιοχή της Κερασούντας.
Οι ομάδες του συνδέθηκαν με σφαγές, εκτοπισμούς και βιαιοπραγίες κατά των ελληνικών πληθυσμών του Πόντου. Το όνομά του έμεινε στη μνήμη των Ποντίων ως σύμβολο τρόμου και καταστροφής.
Η άφιξη του Κεμάλ και η τελική φάση της Γενοκτονίας
Στις 19 Μαΐου 1919, ο Μουσταφά Κεμάλ αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα.
Για την επίσημη τουρκική ιστοριογραφία, η ημέρα αυτή θεωρείται η απαρχή του τουρκικού εθνικού αγώνα. Για τον Ποντιακό Ελληνισμό όμως αποτελεί ημέρα πένθους, καθώς συνδέεται με την κλιμάκωση των διωγμών και την τελική φάση της Γενοκτονίας.
Οι διώξεις εντάθηκαν, οι εκτοπισμοί συνεχίστηκαν και ο ξεριζωμός ολοκληρώθηκε τα επόμενα χρόνια.
Ο απολογισμός υπήρξε τραγικός: περίπου 353.000 Έλληνες του Πόντου έχασαν τη ζωή τους.
Η διεθνής αναγνώριση και το χρέος της μνήμης
Η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου έχει αναγνωριστεί από κράτη, περιφέρειες και διεθνείς οργανισμούς, ενώ στην Ελλάδα η 19η Μαΐου καθιερώθηκε επίσημα το 1994 ως Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου.
Η ιστορική μνήμη δεν αποτελεί πράξη εκδίκησης. Αποτελεί πράξη δικαιοσύνης και ευθύνης απέναντι στην αλήθεια και στους ανθρώπους που χάθηκαν.
Γιατί ένας λαός που ξεχνά την ιστορία του κινδυνεύει να την ξαναζήσει.
353.000 ψυχές ζητούν δικαίωση.
Δεν ξεχνώ.
Αεί μνήμη.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου