Στην Κύπρο καταπλέει η φρεγάτα «Έλλη» (F-450), η οποία απέπλευσε χθες από τον ναύσταθμο της Σαλαμίνας με αποστολή να ενισχύσει την ελληνική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή, αναλαμβάνοντας καθήκοντα επιτήρησης και προστασίας της Μεγαλονήσου. Το πλοίο θα αντικαταστήσει τη φρεγάτα «Ψαρά» (F-454), που θα επιστρέψει στην πατρίδα μας προκειμένου να ξεκουραστεί το πλήρωμα.

Αμφότερα τα δύο πλοία του Πολεμικού Ναυτικού μας φέρουν εγκατεστημένο το ελληνικής κατασκευής σύστημα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones), «Κένταυρος». Πρόκειται για τεχνολογία που έχει αναπτυχθεί στη χώρα μας και αποτελεί πλέον ένα από τα βασικά εργαλεία για την αντιμετώπιση των νέων απειλών που εμφανίζονται όλο και πιο συχνά στα σύγχρονα πεδία επιχειρήσεων. Μάλιστα, πληροφορίες αναφέρουν πως όλες οι φρεγάτες μας σταδιακά θα αποκτήσουν τον «Κένταυρο».

Η ανάγκη για τέτοιου είδους συστήματα έγινε ακόμη πιο έντονη μετά το περιστατικό που καταγράφηκε στις αρχές Μαρτίου, όταν ιρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος τύπου Shahed-136 έπληξε τη βρετανική βάση στο Ακρωτήρι της Κύπρου. Τα drones αυτού του τύπου είναι σχετικά φθηνά, έχουν εμβέλεια έως 2.500 χλμ. και πετούν χαμηλά, αποφεύγοντας εύκολα τον εντοπισμό. Για τον λόγο αυτό, συχνά χαρακτηρίζονται ως «μικροί πύραυλοι cruise», καθώς μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές ζημιές με μικρό κόστος.

Σε αυτό το περιβάλλον, λοιπόν, ο «Κένταυρος» έρχεται να καλύψει ένα κρίσιμο κενό. Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά οπλικά συστήματα που καταρρίπτουν έναν στόχο με πυραύλους ή πυροβόλα, το συγκεκριμένο σύστημα λειτουργεί με διαφορετική λογική: δεν «χτυπά» το drone, αλλά το εξουδετερώνει ηλεκτρονικά.

Πιο συγκεκριμένα, το «Κένταυρος» βασίζεται σε αυτό που οι ειδικοί αποκαλούν «ηλεκτρονικά αντίμετρα» ή αλλιώς «soft kill». Αντί δηλαδή να καταστρέψει το drone ανατινάζοντάς το, παρεμβαίνει στα σήματα που του επιτρέπουν να λειτουργεί. Κάθε μη επανδρωμένο αεροσκάφος χρειάζεται δύο βασικά πράγματα για να πετάξει σωστά: να γνωρίζει πού βρίσκεται (μέσω GPS) και να επικοινωνεί με τον χειριστή του (μέσω ζεύξης δεδομένων). Το ελληνικό σύστημα στοχεύει ακριβώς σε αυτά τα δύο σημεία. Με ισχυρές ηλεκτρονικές παρεμβολές, «μπλοκάρει» το σήμα GPS, με αποτέλεσμα το drone να μην μπορεί να προσδιορίσει τη θέση του. Ταυτόχρονα, διακόπτει την επικοινωνία του με τον χειριστή του, κόβει δηλαδή τη «γραμμή εντολών». Όταν συμβούν αυτά τα δύο μαζί, το drone ουσιαστικά «τυφλώνεται» και «κουφαίνεται».

Τι συμβαίνει τότε στην πράξη; Ανάλογα με τον προγραμματισμό του, το μη επανδρωμένο αεροσκάφος μπορεί να κάνει τρία πράγματα: να προσπαθήσει να επιστρέψει στο σημείο εκκίνησης, να πραγματοποιήσει αναγκαστική προσγείωση ή να καταπέσει. Σε κάθε περίπτωση, χάνει την ικανότητά του να φτάσει στον αρχικό στόχο και να εκτελέσει την αποστολή του.

Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα αυτής της μεθόδου είναι ότι δεν απαιτείται η χρήση πυρομαχικών. Αυτό σημαίνει μικρότερο κόστος, αλλά και μεγαλύτερη ασφάλεια, ειδικά σε περιοχές όπου υπάρχουν πολίτες ή κρίσιμες υποδομές. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα αντιμετώπισης πολλαπλών drones ταυτόχρονα, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε περιπτώσεις μαζικών επιθέσεων σαν αυτές που εξαπέλυε τις προηγούμενες εβδομάδες το Ιράν.

Η αξία του «Κένταυρος» έχει ήδη αποδειχθεί στην πράξη. Το σύστημα χρησιμοποιήθηκε από ελληνικές φρεγάτες που συμμετείχαν στην ευρωπαϊκή επιχείρηση «Ασπίδες» στην Ερυθρά Θάλασσα, όπου είχαν ως αποστολή την προστασία εμπορικών πλοίων. Εκεί, κατάφερε να αντιμετωπίσει επιτυχώς επιθέσεις με drones που είχαν εξαπολύσει οι Χούθι της Υεμένης, επιβεβαιώνοντας την αποτελεσματικότητά του σε πραγματικές συνθήκες.

Παράλληλα, η εξέλιξη του συστήματος συνεχίζεται. Εκτός από τη ναυτική του μορφή, έχει αναπτυχθεί και για χρήση στην ξηρά, ενώ έχει ενσωματωθεί και σε πιο σύνθετα αντιαεροπορικά συστήματα. Αυτό επιτρέπει τον συνδυασμό διαφορετικών τρόπων άμυνας: από τη μία πλευρά ηλεκτρονική παρεμβολή (soft kill) και από την άλλη φυσική καταστροφή στόχων (hard kill), δημιουργώντας μια πολυεπίπεδη προστασία.

Να σημειωθεί, τέλος, ότι η παρουσία της «Έλλης» στην Κύπρο εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα μέτρων ενίσχυσης της άμυνας του νησιού. Στην περιοχή βρίσκεται παράλληλα η φρεγάτα Belh@rra «Κίμων», το καλύτερο πλοίο που διαθέτει ο στόλος, που με το που έφθασε στην Ελλάδα από τα γαλλικά ναυπηγεία της Naval Group έπιασε κατευθείαν δουλειά, ενώ στην αεροπορική βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο μετασταθμεύουν και δύο ελληνικά μαχητικά F-16 για παν ενδεχόμενο.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η Ελλάδα ήταν η πρώτη χώρα που αντέδρασε άμεσα μετά το χτύπημα με ιρανικό drone στο Ακρωτήρι, στέλνοντας στρατιωτικές δυνάμεις στην Κύπρο. Η κίνηση αυτή ενεργοποίησε ευρύτερα αντανακλαστικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο να εξετάζουν ακολούθως αντίστοιχες ενέργειες.