Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν δήλωσε ότι η Ρωσία είναι έτοιμη για ειρηνευτικές συνομιλίες με την Ουκρανία, υπό την προϋπόθεση ότι αυτές θα βασιστούν στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων της Κωνσταντινούπολης του 2022.

Η δήλωση επαναφέρει στο προσκήνιο ένα παλαιό, αλλά κρίσιμο διπλωματικό σημείο αναφοράς: τις συνομιλίες που είχαν πραγματοποιηθεί στην Τουρκία τους πρώτους μήνες μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και οι οποίες, σύμφωνα με τη Μόσχα, θα μπορούσαν να αποτελέσουν βάση για νέα συμφωνία.

Ωστόσο, η αναφορά στην «Istanbul-2022» δεν είναι ουδέτερη. Για τη Ρωσία, το συγκεκριμένο πλαίσιο συνδέεται με όρους όπως η ουδετερότητα της Ουκρανίας, οι εγγυήσεις ασφαλείας και ο περιορισμός της στρατιωτικής της ένταξης στη Δύση. Για το Κίεβο, αντίθετα, οι τότε συζητήσεις δεν μπορούν να επανέλθουν μηχανικά, καθώς η πραγματικότητα του πολέμου έχει αλλάξει δραματικά.

Η Μόσχα επαναφέρει το πλαίσιο του 2022

Η ρωσική ηγεσία έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι οι συνομιλίες της Κωνσταντινούπολης το 2022 είχαν οδηγήσει σε ένα πιθανό περίγραμμα συμφωνίας, το οποίο, κατά τη ρωσική εκδοχή, εγκαταλείφθηκε αργότερα από την ουκρανική πλευρά υπό δυτική πίεση.

Με τη νέα δήλωση, ο Πούτιν επιχειρεί να εμφανίσει τη Μόσχα ως πλευρά που δεν απορρίπτει τη διπλωματία, αλλά θέλει οι συνομιλίες να ξεκινήσουν από ένα πλαίσιο που η ίδια θεωρεί ήδη διαμορφωμένο.

Αυτό, όμως, αποτελεί και την ουσία του προβλήματος.

Η Ρωσία δεν λέει απλώς ότι είναι έτοιμη να συζητήσει. Λέει ότι είναι έτοιμη να συζητήσει πάνω σε μια βάση που εξυπηρετεί τη δική της ανάγνωση της σύγκρουσης και των λεγόμενων «αιτιών» του πολέμου.

Γιατί η Κωνσταντινούπολη του 2022 είναι τόσο φορτισμένη

Οι συνομιλίες της Κωνσταντινούπολης είχαν διεξαχθεί σε μια πολύ διαφορετική φάση του πολέμου.

Τότε, η Ρωσία επιχειρούσε ακόμη να κατοχυρώσει στρατιωτικά και πολιτικά τους στόχους της μετά την εισβολή, ενώ η Ουκρανία προσπαθούσε να αποτρέψει την κατάρρευση του κράτους και να εξασφαλίσει διεθνείς εγγυήσεις ασφαλείας.

Το πλαίσιο που είχε συζητηθεί περιλάμβανε ιδέες για ουδετερότητα της Ουκρανίας, μη ένταξη στο ΝΑΤΟ, εγγυήσεις ασφαλείας από τρίτες χώρες και περιορισμούς που θα επηρέαζαν την αμυντική δομή της χώρας.

Από τότε, όμως, έχουν μεσολαβήσει χρόνια πολέμου, καταστροφές, εκατοντάδες χιλιάδες απώλειες, νέες γραμμές μετώπου και βαθύτερη εμπλοκή της Δύσης στην ουκρανική άμυνα.

Γι’ αυτό και για το Κίεβο η επιστροφή στο πλαίσιο του 2022 μπορεί να θεωρηθεί όχι ως ουδέτερη διαπραγματευτική βάση, αλλά ως απόπειρα της Μόσχας να επαναφέρει παλαιούς όρους σε μια νέα πραγματικότητα.