Ο ορίζοντας του Χάρισμπεργκ, πρωτεύουσας της Πολιτείας της Πενσιλβάνιας, όπως φαίνεται από τον ποταμό Σασκουεχάνα, με τον χαρακτηριστικό θόλο του Καπιτωλίου να δεσπόζει στο κέντρο της εικόνας (πηγή: Wikipedia)
Η απόφαση του 2026 συνεχίζει μια θεσμική διαδρομή που άρχισε το 2003 – Γιατί κανένα ψήφισμα, καμία ημέρα μνήμης και καμία δημόσια αναφορά δεν είναι αυτονόητη ή ασήμαντηΣτην υπόθεση της διεθνούς αναγνώρισης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας, καμία πρωτοβουλία δεν είναι μικρή ή μεγάλη, νέα ή παλιά, και τίποτα δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο.
Κάθε ψήφισμα, κάθε νόμος, κάθε κοινοβουλευτική τοποθέτηση και κάθε επίσημη ημέρα μνήμης προσθέτει έναν ακόμη κρίκο σε μια μακρά και δύσκολη αλυσίδα: στην προσπάθεια να αποκτήσει διεθνή θεσμική διάσταση το έγκλημα που διέπραξαν οι Νεότουρκοι και οι κεμαλιστές κατά των ελληνικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και να γίνει γνωστό πέρα από τα όρια των κοινοτήτων που εξακολουθούν να κουβαλούν τη μνήμη του.
Αυτό ακριβώς συνέβη και στην Πενσιλβάνια. Η αμερικανική Πολιτεία είχε ήδη εντάξει τη Γενοκτονία των Ποντίων στο κοινοβουλευτικό της αρχείο από το 2003, όταν η πολιτειακή Γερουσία υιοθέτησε ψήφισμα για τη μνημόνευση του εγκλήματος. Είκοσι τρία χρόνια αργότερα, στις 29 Ιουνίου 2026, η Βουλή των Αντιπροσώπων έκανε ένα ακόμη βήμα, συνδέοντας τη Γενοκτονία με τη 19η Μαΐου και ανακηρύσσοντας την ημερομηνία «Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων Ελλήνων».
Οι δύο αποφάσεις δεν ανταγωνίζονται ούτε αλληλοαναιρούνται. Αντιθέτως, συμπληρώνουν η μία την άλλη.
Η πρώτη κατέγραψε θεσμικά το ιστορικό έγκλημα, ενώ η δεύτερη έδωσε στη μνήμη του συγκεκριμένη θέση μέσα στο δημόσιο ημερολόγιο της Πολιτείας. Πρόκειται για δύο διαφορετικά βήματα της ίδιας διαδρομής, που δείχνουν πώς οικοδομείται σταδιακά η διεθνής θεσμική αναγνώριση.
Η αναγνώριση του 2003
Η πρώτη θεσμική πράξη της Πενσιλβάνιας ήταν το Senate Resolution 188, της κοινοβουλευτικής περιόδου του 2003, το οποίο κατατέθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 2003 με τον σαφή τίτλο:
«A Resolution Commemorating the Pontian Genocide of 1915-1923», δηλαδή «Ψήφισμα για τη μνημόνευση της Γενοκτονίας των Ποντίων του 1915-1923».
Στο κείμενο, η πολιτειακή Γερουσία κατονομάζει ευθέως τη Γενοκτονία και αναφέρεται στους ελληνικούς, αρμενικούς και ασσυριακούς πληθυσμούς που δολοφονήθηκαν ή εκτοπίστηκαν κατά την περίοδο 1915-1923. Παράλληλα, δηλώνει ότι συμμετέχει στην επίσημη μνημόνευση του εγκλήματος και ενώνεται με την ελληνοαμερικανική κοινότητα, τις εκκλησίες και τις οργανώσεις της, προκειμένου να τιμήσει τα θύματα.
Αυτό σημαίνει ότι ο όρος «Pontian Genocide» δεν εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο νομοθετικό αρχείο της Πενσιλβάνιας το 2026. Είχε ήδη καταγραφεί –με τον πλέον επίσημο τρόπο– περισσότερο από δύο δεκαετίες νωρίτερα. Το 2003 η πολιτειακή Γερουσία αναγνώρισε και μνημόνευσε τη Γενοκτονία· το 2026 η πολιτειακή Βουλή έδωσε στη μνήμη της την ημερομηνία που αποτελεί το ισχυρότερο σύμβολό της.
Τι σημαίνει η απόφαση του 2026
Στις 29 Ιουνίου 2026, η Βουλή των Αντιπροσώπων της Πενσιλβάνιας ενέκρινε το House Resolution 553, με το οποίο η 19η Μαΐου 2026 ανακηρύχθηκε «Pontian Greek Genocide Remembrance Day».
Το ψήφισμα συγκέντρωσε συντριπτική πλειοψηφία, καθώς 200 βουλευτές ψήφισαν υπέρ και μόλις δύο κατά, ενώ προηγουμένως είχε εγκριθεί ομόφωνα από την αρμόδια Επιτροπή.
Η σημασία της απόφασης δεν εξαντλείται στο γεγονός ότι η Βουλή επανέφερε τη Γενοκτονία των Ποντίων στο επίκεντρο μιας επίσημης συνεδρίασης. Βρίσκεται κυρίως στη σύνδεσή της με τη 19η Μαΐου, καθώς η αναγνώριση ενός ιστορικού εγκλήματος απαντά στο ερώτημα «τι συνέβη», ενώ η καθιέρωση μιας ημέρας μνήμης απαντά σε ένα εξίσου κρίσιμο ερώτημα: πότε και με ποιον τρόπο μια κοινωνία επιλέγει να θυμάται.
Με αυτή την έννοια, η απόφαση του 2026 μετέφερε την αναγνώριση από το κοινοβουλευτικό αρχείο στο δημόσιο ημερολόγιο της μνήμης, δίνοντάς της πιο ενεργή παρουσία στη δημόσια ζωή.
Γιατί η 19η Μαΐου έχει ξεχωριστό βάρος
Η 19η Μαΐου 1919, ημέρα της αποβίβασης του Μουσταφά Κεμάλ στη Σαμψούντα, έχει συνδεθεί με την έναρξη της σκληρότερης φάσης του σχεδίου εξόντωσης των Ελλήνων του Πόντου. Οι εκτοπισμοί, τα τάγματα εργασίας, οι πορείες θανάτου, οι μαζικές εκτελέσεις, η πείνα και η καταστροφή ολόκληρων κοινοτήτων εντάθηκαν και απέκτησαν ακόμη πιο συστηματικό χαρακτήρα.
Για τον ποντιακό ελληνισμό, η ημερομηνία αυτή συμπυκνώνει τον ξεριζωμό, την απώλεια των πατρογονικών εστιών και την καταστροφή μιας παρουσίας χιλιάδων ετών στον Εύξεινο Πόντο.
Όταν, λοιπόν, ένα νομοθετικό σώμα ανακηρύσσει τη 19η Μαΐου Ημέρα Μνήμης, δεν επιλέγει μια ουδέτερη ημερομηνία, αλλά αποδέχεται το ιστορικό και συμβολικό φορτίο της, αναγνωρίζοντάς την ως γεγονός που αξίζει δημόσια αναφορά, κοινοβουλευτική συζήτηση και θεσμικό βάρος.
Ο Στιβ Μαλαγάρης και η προσωπική μνήμη
Κύριος εισηγητής του ψηφίσματος ήταν ο Δημοκρατικός πολιτειακός βουλευτής Στιβ Μαλαγάρης, ο οποίος έδωσε στην απόφαση μια έντονα προσωπική διάσταση.
Μιλώντας στην Ολομέλεια, αναφέρθηκε στους Πόντιους ως μια αρχαία ελληνική κοινότητα με ρίζες σχεδόν 3.000 ετών, η οποία από το 1914 έως το 1923 βρέθηκε αντιμέτωπη με διώξεις, εκτοπισμούς, λιμό και θάνατο. «Ολόκληρες κοινότητες ξεριζώθηκαν. Οικογένειες διαλύθηκαν. Ένας πολιτισμός που είχε ανθήσει επί αιώνες στην πατρογονική του γη καταστράφηκε», είπε.
Και πρόσθεσε: «Σήμερα θυμόμαστε τα θύματα, τιμούμε τους επιζώντες και επιβεβαιώνουμε τη σημασία της διαφύλαξης της ιστορικής αλήθειας».
Η ομιλία του όμως, δεν περιορίστηκε στην ιστορική περιγραφή. Ο ίδιος αποκάλυψε ότι η απόφαση συνδέεται άμεσα και με τη δική του οικογενειακή ιστορία.
«Η απόφαση αυτή είναι προσωπική για μένα» τόνισε, εξηγώντας ότι οι ρίζες της οικογένειάς του δεν βρίσκονται στον Πόντο αλλά στην περιοχή του Μαρμαρά, στη σημερινή Τουρκία. Οι πρόγονοί του αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη γη στην οποία οι οικογένειές τους ζούσαν επί γενιές και εγκαταστάθηκαν τελικά στη Λέσβο, στο πλαίσιο της Ανταλλαγής των πληθυσμών.
«Όπως πολλοί απόγονοι των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, μεγάλωσα ακούγοντας ιστορίες για τόπους στους οποίους δεν μπορούσαμε πια να επιστρέψουμε ως πατρίδα, αλλά που δεν μπορούσαν ποτέ να ξεχαστούν ως μέρος της ταυτότητάς μας», ανέφερε.
Η τοποθέτηση του Στιβ Μαλαγάρη στη Βουλή των Αντιπροσώπων της Πενσιλβάνιας
Το διακοινοβουλευτικό και ομογενειακό υπόβαθρο
Η πρωτοβουλία του Στιβ Μαλαγάρη δεν αναπτύχθηκε σε θεσμικό κενό. Ο ίδιος συμμετέχει στο Διοικητικό Συμβούλιο της Παγκόσμιας Διακοινοβουλευτικής Ένωσης Ελληνισμού (ΠΑΔΕΕ-WHIA) ως εκπρόσωπος των ΗΠΑ.
Τον Ιούλιο του 2025, η 15η Γενική Συνέλευση της ΠΑΔΕΕ-WHIA είχε υιοθετήσει ψήφισμα για την αναγνώριση, την καταδίκη και τη διδασκαλία της Γενοκτονίας των Ελλήνων και των Ποντίων. Στο κείμενο κατονομάζεται η Πενσιλβάνια μεταξύ των αμερικανικών Πολιτειών που είχαν ήδη αναγνωρίσει τη Γενοκτονία, ενώ τα μέλη της Ένωσης καλούνται να εργαστούν με τα νομοθετικά σώματα στα οποία συμμετέχουν, ώστε να προωθηθούν νέες πρωτοβουλίες αναγνώρισης.
Και φυσικά, στο αίτημα για αναγνώριση δίνει διαρκώς βάρος η οργανωμένη ελληνική ομογένειας στις ΗΠΑ.
Στις 19 Μαΐου 2026, ο ύπατος πρόεδρος της AHEPA Κρις Κέιτσον, σε δήλωσή του που δημοσιεύτηκε από το Hellenic News of America, κάλεσε την αμερικανική κυβέρνηση να αναγνωρίσει επίσημα την Ελληνική Γενοκτονία της περιόδου 1914-1923.
Η δήλωση προηγήθηκε κατά περίπου δύο εβδομάδες του υπομνήματος που κυκλοφόρησε ο Στιβ Μαλαγάρης προς τα μέλη της πολιτειακής Βουλής, ζητώντας τη στήριξή τους για την ανακήρυξη της 19ης Μαΐου ως Ημέρας Μνήμης. Παρόλο που δεν προκύπτει άμεσος συντονισμός μεταξύ των δύο πρωτοβουλιών, εντούτοις αποτυπώνεται ένα ευρύτερο ομογενειακό κλίμα.
Η Κύπρος και η θεσμική διαδρομή της μνήμης
Ανάλογη, αν και διαφορετικού νομικού βάρους, πορεία ακολούθησε η Κυπριακή Δημοκρατία. Το κοινοβούλιο είχε αναγνωρίσει τη Γενοκτονία των Ποντίων ήδη από το 1994 και, το 2025, προχώρησε ένα βήμα παρακάτω, ψηφίζοντας νόμο με τον οποίο η 19η Μαΐου καθιερώθηκε ως επίσημη Ημέρα Μνήμης.
Η σύγκριση με την Πενσιλβάνια δεν γίνεται για να σταθμίσει ποια πρωτοβουλία είναι σημαντικότερη. Αντίθετα, δείχνει ότι η διεθνής αναγνώριση εξελίσσεται μέσα από διαδοχικά θεσμικά βήματα, τα οποία μπορεί να έχουν διαφορετικό νομικό βάρος, υπηρετούν όμως τον ίδιο στόχο: να μετατρέψουν την ιστορική γνώση σε δημόσια μνήμη.
Έτσι, μπορούμε με ασφάλεια να πούμε ότι οι διεθνείς αναγνωρίσεις δεν προκύπτουν σε μία ημέρα ούτε ολοκληρώνονται με ένα μόνο ψήφισμα.
Οικοδομούνται σταδιακά, μέσα από πρωτοβουλίες που μπορεί να απέχουν μεταξύ τους χρόνια ή δεκαετίες. Μια απόφαση ανοίγει το δρόμο για την επόμενη, μια κοινοβουλευτική ομιλία δημιουργεί το υπόβαθρο για μια μελλοντική νομοθετική πράξη και μια ημέρα μνήμης δίνει δημόσια υπόσταση σε μια αναγνώριση που διαφορετικά θα παρέμενε μέσα στα αρχεία.
Γεωργία Βορύλλα
ΠΗΓΗ pontosnews
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου