Μαρτυρία Μανώλη Χατζησάββα: Ρωτούσαμε τους φρουρούς «Πού μας πάτε;» κι αυτοί μας έκαναν αστεία. «Να σας σκοτώσουμε», μας λέγανε Όποιος ήθελε κι όπως ήθελε σε βασάνιζε, δεν υπήρχε κανένας έλεγχος...

 

Η Βασιλική του Αγίου Ιωάννη και το Κάστρο του Αγιασολούκ, το 2012 (πηγή: creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)

Πίσω από τις λέξεις του Μανώλη Χατζησάββα, πληροφορητή από το Αγιασολούκ της Μικράς Ασίας, κρύβεται ο σπαραγμός της ψυχής του. Από τις στάχτες της Σμύρνης και τα ερείπια της Πούντας μέχρι την ξενιτειά στην ίδια του την πατρίδα, η αφήγησή του στάζει τρόμο.

Γεννημένος στο Αγιασολούκ (συμπίπτει με την αρχαία Έφεσο), στις εκβολές του ποταμού Καΰστρου –ποταμός  μήκους 114 χλμ, στην περιοχή της Ιωνίας, που εκβάλει στο Αιγαίο–, είχε μάθει να ζει σ’ έναν τόπο όπου Έλληνες και Τούρκοι συμβίωναν χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα και το μόνο βέβαιο ήταν πως δεν φανταζόταν όλα όσα επακολούθησαν.

«Σμαράγδι» και «Ωκεανός»: Τα κατοικίδια μιας ρωμαϊκής οικογένειας που διασώθηκαν σε ψηφιδωτό

 

[Credit: Özgen, H. M. (2026)]

Αρχαιολόγοι που πραγματοποιούν ανασκαφές στην αρχαία πόλη του Αδραμυττίου στη δυτική Τουρκία έφεραν στο φως ένα ασυνήθιστα προσωπικό τεκμήριο της ρωμαϊκής οικιακής ζωής: μια γάτα και έναν σκύλο, που απεικονίζονται σε ψηφιδωτό δάπεδο μιας ρωμαϊκής έπαυλης, στη φάση του 2ου–3ου αιώνα μ.Χ., συνοδευόμενοι από επιγραφές με τα ονόματά τους.

Η γάτα απεικονίζεται μαζί με ένα όνομα που ερμηνεύεται ως «Σμαράγδι», ενώ ο σκύλος έφερε το όνομα «Ωκεανός». Τα ζώα συνυπάρχουν στο πλούσια διακοσμημένο οικοδόμημα με παραστάσεις πτηνών, ψαριών, της Μέδουσας, μιας μορφής πυγμαίου και ενός φτερωτού ίππου, ο οποίος φαίνεται να απηχεί σύμβολο που χρησιμοποιούνταν στα νομίσματα του Αδραμυττίου αρκετούς αιώνες νωρίτερα.