🇬🇷 Σειρά άρθρων: Ο Αγώνας της ΕΟΚΑ 1955-1959 (1/5)
Αφιέρωμα του Alexander-Hellas στην ιστορία και τους αγωνιστές της ΕΟΚΑ.
Του Νικόλαου Μενελάου
Τέως Προέδρου Σωματείου Ταχυδρόμων Νομού Αχαΐας
Την 1η Απριλίου 1955 ξεκίνησε στην Κύπρο ένας από τους σημαντικότερους εθνικούς αγώνες του Ελληνισμού στον 20ό αιώνα. Η Εθνική Οργάνωσις Κυπρίων Αγωνιστών (ΕΟΚΑ) ανέλαβε τον ένοπλο αγώνα εναντίον της βρετανικής αποικιακής διοίκησης με σκοπό την απελευθέρωση της Κύπρου και την ένωση του νησιού με την Ελλάδα.
Ο αγώνας αυτός δεν εμφανίστηκε ξαφνικά. Είχε προηγηθεί το Ενωτικό Δημοψήφισμα του 1950, κατά το οποίο η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων της Κύπρου τάχθηκε υπέρ της Ένωσης με την Ελλάδα. Η άρνηση της βρετανικής κυβέρνησης να εξετάσει το αίτημα αυτό οδήγησε σταδιακά στη δημιουργία της ΕΟΚΑ.
Αρχηγός της οργάνωσης ήταν ο αξιωματικός του Ελληνικού Στρατού Γεώργιος Γρίβας, γνωστός με το ψευδώνυμο «Διγενής». Υπό την καθοδήγησή του οργανώθηκαν μικρές ομάδες αγωνιστών που ανέλαβαν να πραγματοποιήσουν επιχειρήσεις εναντίον στρατιωτικών και διοικητικών στόχων των Βρετανών.
Η έναρξη του αγώνα – 1η Απριλίου 1955
Τη νύχτα της 31ης Μαρτίου προς 1η Απριλίου 1955 ομάδες της ΕΟΚΑ πραγματοποίησαν συντονισμένες επιθέσεις σε διάφορες περιοχές της Κύπρου. Οι επιχειρήσεις αυτές σηματοδότησαν την έναρξη του ένοπλου αγώνα κατά της βρετανικής αποικιοκρατίας.
Οι πρώτες ενέργειες στόχευαν κυρίως στρατιωτικές εγκαταστάσεις, αποθήκες καυσίμων και υποδομές της αποικιακής διοίκησης.
Η ημερομηνία της έναρξης του αγώνα δεν επιλέχθηκε τυχαία. Παρότι συνέπεσε με την ημέρα της Πρωταπριλιάς, τα γεγονότα εκείνης της νύχτας μόνο αστείο δεν ήταν· αντίθετα αποτέλεσαν την απαρχή ενός σοβαρού και αιματηρού αγώνα που σημάδεψε την ιστορία της Κύπρου
Μεταξύ των σημαντικότερων ενεργειών της πρώτης νύχτας ήταν:
Λευκωσία
Πραγματοποιήθηκαν εκρήξεις και δολιοφθορές σε εγκαταστάσεις της βρετανικής
διοίκησης και σε στρατιωτικούς στόχους της πρωτεύουσας.
Λάρνακα
Ανατινάχθηκαν εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούσαν οι βρετανικές δυνάμεις,
προκαλώντας σημαντικές ζημιές.
Λεμεσός
Σημειώθηκαν εκρήξεις σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις και κτίρια της αποικιακής
διοίκησης.
Αμμόχωστος
Πραγματοποιήθηκαν δολιοφθορές σε εγκαταστάσεις των βρετανικών δυνάμεων.
Οι επιθέσεις αυτές προκάλεσαν μεγάλη αναστάτωση στις αποικιακές αρχές και έδειξαν ότι ο αγώνας είχε οργανωθεί μεθοδικά.
Η πρώτη προκήρυξη της ΕΟΚΑ
Την ίδια ημέρα κυκλοφόρησε σε ολόκληρη την Κύπρο η πρώτη προκήρυξη της ΕΟΚΑ, υπογεγραμμένη από τον αρχηγό της οργάνωσης Γεώργιος Γρίβας, με το ψευδώνυμο «Διγενής».
Στην προκήρυξη αυτή καλούνταν ο κυπριακός ελληνισμός να συμμετάσχει στον αγώνα για την ελευθερία.
Χαρακτηριστικό απόσπασμα της προκήρυξης αναφέρει:
«Με την βοήθειαν του Θεού, με πίστιν εις τον τίμιον αγώνα μας, με την συμπαράστασιν ολοκλήρου του Ελληνισμού και με την βοήθειαν των Κυπρίων, αναλαμβάνομεν τον αγώνα δια την αποτίναξιν του αγγλικού ζυγού.»
Η προκήρυξη αυτή διαδόθηκε γρήγορα σε ολόκληρη την Κύπρο και αποτέλεσε το πρώτο δημόσιο μήνυμα της ΕΟΚΑ προς τον λαό.
Σημαντικές μάχες και γεγονότα του αγώνα
Κατά τη διάρκεια του αγώνα σημειώθηκαν πολλές συγκρούσεις μεταξύ των αγωνιστών της ΕΟΚΑ και των βρετανικών δυνάμεων.
Ορισμένα από τα σημαντικότερα γεγονότα του αγώνα ήταν:
10 Μαΐου 1956 – Οι πρώτοι απαγχονισμοί
Οι Βρετανοί εκτελούν τους αγωνιστές
Μιχαλάκης Καραολής και Ανδρέας Δημητρίου στις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας.
1956 – Συγκρούσεις στα βουνά του Τροόδους
Οι αντάρτικες ομάδες της ΕΟΚΑ δρουν κυρίως στα ορεινά συγκροτήματα της Κύπρου,
χρησιμοποιώντας τα βουνά ως βάση δράσης.
3 Μαρτίου 1957 – Η μάχη του Μαχαιρά
Ο υπαρχηγός της ΕΟΚΑ Γρηγόρης Αυξεντίου πέφτει ηρωικά ύστερα από πολύωρη
μάχη με βρετανικές δυνάμεις στο κρησφύγετό του κοντά στο μοναστήρι του Μαχαιρά.
14 Μαρτίου 1957 – Εκτέλεση του Ευαγόρα
Παλληκαρίδη
Ο νεαρός αγωνιστής Ευαγόρας Παλληκαρίδης απαγχονίζεται από τις
βρετανικές αρχές σε ηλικία μόλις 19 ετών.
Οι θυσίες του αγώνα
Ο αγώνας της ΕΟΚΑ υπήρξε ιδιαίτερα σκληρός και άνισος. Πολλοί αγωνιστές έπεσαν στις μάχες, άλλοι εκτελέστηκαν στις αγχόνες των βρετανικών φυλακών και αρκετοί φυλακίστηκαν ή βασανίστηκαν.
Οι θυσίες αυτές σημάδεψαν βαθιά την ιστορία της Κύπρου και δημιούργησαν μια νέα γενιά ηρώων, τα ονόματα των οποίων παραμένουν ζωντανά στη μνήμη του ελληνισμού.
➡️ Στο επόμενο άρθρο της σειράς:
Γεώργιος Γρίβας – Διγενής
Η ζωή και η δράση του αρχηγού της ΕΟΚΑ.
📅 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2026
✍️ Alexander-Hellas.blogspot.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου