28 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940 Από την προετοιμασία στο Έπος

 

Σειρά άρθρων: 28 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940 Από την προετοιμασία στο Έπος

Του Νικόλαου Μενελάου
Τέως Προέδρου Σωματείου Ταχυδρόμων Νομού Αχαΐας

Ξημερώματα Δευτέρας, 28 Οκτωβρίου 1940.

Λίγο πριν από τις 3 το πρωί, ο Ιταλός πρεσβευτής στην Αθήνα, Εμανουέλε Γκράτσι, φθάνει στην κατοικία του Ιωάννη Μεταξά στην Κηφισιά.

Στις 03:00 επιδίδει στον Έλληνα πρωθυπουργό το τελεσίγραφο της κυβέρνησης του Μπενίτο Μουσολίνι. Η Ιταλία απαιτεί να της επιτραπεί η κατάληψη στρατηγικών σημείων της ελληνικής επικράτειας από τις ένοπλες δυνάμεις της. Η προθεσμία εκπνέει στις 06:00.

Ο Μεταξάς απορρίπτει τις ιταλικές απαιτήσεις με τη φράση που έμεινε στην Ιστορία:

«Alors, c'est la guerre!» — «Λοιπόν, έχουμε πόλεμο!»

Η Ελλάδα μπαίνει στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Όμως η ιστορία της 28ης Οκτωβρίου 1940 δεν άρχισε εκείνο το ξημέρωμα.

Ο δρόμος προς την 28η Οκτωβρίου

Είχε αρχίσει πολύ νωρίτερα.

Η Ευρώπη βρισκόταν ήδη στη δίνη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η Ιταλία είχε καταλάβει την Αλβανία από τον Απρίλιο του 1939 και η παρουσία των ιταλικών στρατευμάτων στα βορειοδυτικά σύνορα της Ελλάδας είχε μετατρέψει μια μακρινή απειλή σε άμεσο κίνδυνο.

Η Ελλάδα προσπαθούσε να διατηρήσει την ουδετερότητά της, ενώ παράλληλα προετοιμαζόταν για το ενδεχόμενο πολέμου. Στρατιωτικά σχέδια, επιστράτευση, οργάνωση των μονάδων και ενίσχυση των παραμεθόριων περιοχών είχαν απασχολήσει την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία πολύ πριν ακουστούν οι σειρήνες της 28ης Οκτωβρίου. Η ταχύτητα με την οποία τέθηκε σε εφαρμογή η γενική επιστράτευση εκείνο το πρωινό ήταν αποτέλεσμα προετοιμασίας που είχε προηγηθεί.

Και πριν ακόμη φθάσει το τελεσίγραφο, είχε προηγηθεί μια πράξη που έδειχνε πόσο κοντά βρισκόταν πλέον η σύγκρουση.

Στις 15 Αυγούστου 1940, στην Τήνο, το ιταλικό υποβρύχιο Delfino τορπίλισε το εύδρομο «Έλλη».

Δυόμισι μήνες αργότερα, ο πόλεμος θα χτυπούσε την πόρτα της Ελλάδας.

Τα πρόσωπα πίσω από τις αποφάσεις

Για να κατανοήσουμε, όμως, την Ελλάδα του 1940 δεν αρκεί να γνωρίζουμε μόνο τα γεγονότα.

Πρέπει να γνωρίσουμε και τους ανθρώπους που βρίσκονταν στην κορυφή της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας της χώρας.

Τον Βασιλιά Γεώργιο Β΄.

Τον πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά.

Τον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού Αλέξανδρο Παπάγο.

Τρεις διαφορετικές προσωπικότητες, με διαφορετικές διαδρομές, οι οποίες βρέθηκαν στο κέντρο των αποφάσεων μιας από τις κρισιμότερες περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

Οι βιογραφίες τους στο αφιέρωμά μας δεν θα περιοριστούν στην 28η Οκτωβρίου 1940. Θα ακολουθήσουμε τη διαδρομή τους από τα πρώτα χρόνια της ζωής τους έως το τέλος της, φωτίζοντας τις προσωπικές, πολιτικές και στρατιωτικές τους επιλογές, καθώς και τον ρόλο που διαδραμάτισαν σε κρίσιμες στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

Το μεγάλο αφιέρωμα του Alexander-Hellas

Φέτος επιστρέφουμε στην 28η Οκτωβρίου 1940 όχι για να επαναλάβουμε απλώς την ιστορία του «ΟΧΙ».

Θα αναζητήσουμε όσα προηγήθηκαν.

Θα γνωρίσουμε τα πρόσωπα.

Θα παρακολουθήσουμε την προετοιμασία της χώρας.

Θα επιστρέψουμε στην Τήνο και στον τορπιλισμό της «Έλλης».

Θα ανασυνθέσουμε τις κρίσιμες ώρες της νύχτας της 27ης προς την 28η Οκτωβρίου, το τελεσίγραφο, την απάντηση, τις πρώτες αποφάσεις και τα διαγγέλματα.

Και τέλος θα ακολουθήσουμε τον Ελληνικό Στρατό από την έναρξη της ιταλικής εισβολής έως το τέλος του 1940, όταν η κατάσταση στο μέτωπο είχε πλέον ανατραπεί.

Στη σειρά θα διαβάσετε

1.ΓΕΩΡΓΙΟΣ Β΄

Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

2.ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΕΤΑΞΑΣ

Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΗΝ ΩΡΑ ΤΟΥ ΟΧΙ

3.ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΓΟΣ

Ο ΣΤΡΑΤΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΝΙΚΗΣ

4.Ο ΤΟΡΠΙΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ «ΕΛΛΗΣ»

 15 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1940

5.Πριν από το ΟΧΙ – Πώς προετοιμάστηκε η Ελλάδα για τον πόλεμο:

Ο Στρατός Ξηράς

6.Πριν από το ΟΧΙ – Πώς προετοιμάστηκε η Ελλάδα για τον πόλεμο:

Η ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ

7.Πριν από το ΟΧΙ – Πώς προετοιμάστηκε η Ελλάδα για τον πόλεμο:

ΤΟ ΝΑΥΤΙΚΟ

8.Πριν από το ΟΧΙ – Πώς προετοιμάστηκε η Ελλάδα για τον πόλεμο:

Διπλωματία, πληροφορίες και κατασκοπεία

9.Η νύχτα του ΟΧΙ:

 28 Οκτωβρίου 1940

Οι ώρες που άλλαξαν την ιστορία της Ελλάδας

10.Από την εισβολή στην αντεπίθεση:

 Οι πολεμικές επιχειρήσεις έως το τέλος του 1940

Μέσα από αυτό το αφιέρωμα θα επιχειρήσουμε να φωτίσουμε όχι μόνο τα γεγονότα που οδήγησαν στο Έπος του 1940, αλλά και τους ανθρώπους, τις αποφάσεις και τις προσπάθειες που καθόρισαν την πορεία της Ελλάδας. Κάθε άρθρο συνοδεύεται στο τέλος του από τις πηγές και τη βιβλιογραφία στις οποίες βασίστηκε, ώστε ο αναγνώστης να έχει τη δυνατότητα να αναζητήσει περισσότερες πληροφορίες και να εμβαθύνει στα γεγονότα.

Alexander-Hellas