Κυριακή 22 Νοεμβρίου 2026

Φάκελος Ιράν: Η σκοτεινή δράση των μουλάδων από το 1979 – Το καθεστώς που έγινε συνώνυμο της τρομοκρατίας

 

Κωστής Κωνσταντίνου

Το φερόμενο σχέδιο δολοφονίας του Αβραάμ-Μίνω Μωυσή στην Αθήνα προσθέτει ένα ακόμη επεισόδιο στο βεβαρημένο ιστορικό εξαγωγής τρομοκρατίας του ιρανικού καθεστώτος. Ο Έλληνας επιχειρηματίας εβραϊκής καταγωγής, πρώην πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Αθηνών και μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Intracom Defense ήταν ο φερόμενος στόχος.

Η υπηρεσία εθνικής ασφάλειας της Βόρειας Μακεδονίας περιγράφει ένα δίκτυο ανθρώπων του οργανωμένου εγκλήματος που προετοίμαζαν τη δολοφονία στην Ελλάδα, ακολουθώντας οδηγίες Ιρανού υπηκόου συνδεδεμένου με πρόσωπα των ιρανικών υπηρεσιών ασφαλείας. Η έρευνα, σε συνεργασία με την ΕΥΠ και τη Μοσάντ, εντόπισε μυστικές συναντήσεις ακόμη και στο Ιράν. Πίσω από το σχέδιο που αποτράπηκε διακρίνεται μια μέθοδος γνώριμη στις ευρωπαϊκές υπηρεσίες: μεσάζοντες, στρατολογημένοι ποινικοί και μια αλυσίδα εντολών που επιχειρεί να κρατήσει την Τεχεράνη όσο το δυνατόν πιο μακριά.

Από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, το Ιράν έχει συνδεθεί με δολοφονίες αντιφρονούντων, πολύνεκρες τρομοκρατικές επιθέσεις εναντίον Ισραηλινών και Εβραίων, αλλά όχι μόνο, καθώς και με σχέδια τρομοκρατικών χτυπημάτων πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή. Η αμερικανική υπηρεσία πληροφοριών το χαρακτηρίζει τον κυριότερο κρατικό χορηγό τρομοκρατίας στον κόσμο. Η υπόθεση Μωυσή φέρνει αυτή τη μακρά ιστορία ξανά κοντά στην Ελλάδα και την Κύπρο: δύο χώρες όπου η ιρανική απειλή και η δράση τρομοκρατών που ενεργούν για λογαριασμό της αφήνουν έντονο επιχειρησιακό αποτύπωμα.

Στην υπόθεση Μωυσή ξεχωρίζει ο τρόπος οργάνωσης. Σύμφωνα με την υπηρεσία των Σκοπίων, μέλη εγκληματικών κυκλωμάτων ενεργούσαν κατόπιν οδηγιών του Εντρίς Τζαχανγκίρι Μαβανέχ, Ιρανού υπηκόου με διασυνδέσεις με πρόσωπα που σχετίζονται με τις ιρανικές υπηρεσίες πληροφοριών και με τον διακινητή ναρκωτικών Νατζί Σαρίφι Ζιντάστι. Οι επαφές, σύμφωνα με την ανακοίνωση, περιελάμβαναν μυστικές συναντήσεις ακόμη και στο Ιράν. Η Τεχεράνη αρνείται την εμπλοκή της, όπως κάνει συνήθως ακόμη και όταν υπάρχουν ακλόνητα στοιχεία. Η έρευνα, βέβαια, βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

Η αποκάλυψη ανοίγει ξανά ένα κεφάλαιο πολύ μεγαλύτερο από την τελευταία αστυνομική επιχείρηση. Από την επανάσταση του 1979, στην Ευρώπη έχουν σημειωθεί δολοφονίες Ιρανών αντιφρονούντων και επιθέσεις εναντίον Ισραηλινών, Εβραίων αλλά και άλλων ξένων. Έχουν εντοπιστεί αποθήκες εκρηκτικών, παρακολουθήσεις στόχων και σχέδια που, ευτυχώς, οι Αρχές απέτρεψαν πριν πραγματοποιηθούν. Άλλοτε οι δράστες ήταν στελέχη κρατικών υπηρεσιών, άλλοτε μέλη της τρομοκρατικής οργάνωσης Χεζμπολάχ και, ολοένα συχνότερα, άνθρωποι του κοινού εγκλήματος που μπορούσαν να πληρωθούν και να αντικατασταθούν.

Η κυπριακή διάσταση  

Για την Κύπρο, η εικόνα αυτή έχει ιδιαίτερο βάρος. Το 2012, ο Χοσάμ Ταλέμπ Γιακούμπ παρακολουθούσε αφίξεις Ισραηλινών τουριστών, λεωφορεία και ξενοδοχεία για λογαριασμό της Χεζμπολάχ. Καταδικάστηκε για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση και νομιμοποίηση εσόδων. Το δικαστήριο έκρινε ότι η συστηματική παρακολούθηση ισραηλινών στόχων δεν είχε αθώα εξήγηση. Δεν τον καταδίκασε, ωστόσο, για συγκεκριμένη απόπειρα βομβιστικής επίθεσης. Η διάκριση αυτή έχει σημασία, καθώς πολλές επιχειρήσεις γίνονται αντιληπτές όταν βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της αναγνώρισης στόχων.

Τρία χρόνια αργότερα, σε κατοικία στη Λάρνακα βρέθηκαν 8,2 τόνοι νιτρικής αμμωνίας. Ο συλληφθείς Χουσεΐν Μπασάμ Αμπντάλα συνδεόταν με τη Χεζμπολάχ και η υπόθεση έδειξε πόσο σοβαρή επιχειρησιακή υποδομή μπορούσε να στηθεί στο νησί χωρίς να έχει προηγηθεί έκρηξη. Η παλαιότερη βομβιστική επίθεση του 1988 κοντά στην ισραηλινή πρεσβεία στη Λευκωσία, με τρεις νεκρούς, αποδόθηκε στο Ιράν. Αυτό, όμως, δεν τεκμηριώθηκε δικαστικά και δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως βέβαιη ιρανική επιχείρηση.

Και στην Ελλάδα  

Στην Ελλάδα, η απόπειρα που αποκαλύφθηκε τώρα δεν εμφανίστηκε από το πουθενά. Το 2023, η ΕΛ.ΑΣ. και η ΕΥΠ ανακοίνωσαν την εξάρθρωση δικτύου που σχεδίαζε επίθεση σε επιλεγμένο στόχο στην Αθήνα, συνδεδεμένο με την εβραϊκή κοινότητα. Δύο Πακιστανοί συνελήφθησαν, ενώ η καθοδήγηση, σύμφωνα με τις Αρχές, ερχόταν από πρόσωπο στο Ιράν. Η διαδρομή μέσω τρίτων χωρών και στρατολογημένων εκτελεστών θυμίζει πολύ την τελευταία υπόθεση. 

Ακόμη παλαιότερα, το 1985, η αεροπειρατεία της πτήσης TWA 847 μετά την αναχώρησή της από την Αθήνα συνδέθηκε άμεσα από τις Αρχές με τη Χεζμπολάχ, η οποία είχε την υποστήριξη του Ιράν. Δύο χρόνια ενωρίτερα το πρωί της 23ης Οκτωβρίου 1983, στη Βηρυτό το οκταώροφο κτίριο Ντρακάρ, όπου στεγάζονταν γαλλικά στρατεύματα, έγινε στόχος επίθεσης. Σκοτώθηκαν 58 Γάλλοι αλεξιπτωτιστές και η οικογένεια του Λιβανέζου επιστάτη. Την ίδια ημέρα, άλλη επίθεση στοίχισε τη ζωή σε 250 Αμερικανούς στρατιώτες. Τα συνεργεία διάσωσης ερευνούσαν τα ερείπια του κτιρίου επί τέσσερις ημέρες και νύχτες, αναζητώντας επιζώντες και τις σορούς των θυμάτων.

Το 1992, τέσσερις Κούρδοι αντιφρονούντες δολοφονήθηκαν στο εστιατόριο Μύκονος του Βερολίνου. Όταν η γερμανική Δικαιοσύνη εξέδωσε την απόφασή της το 1997, κατέληξε ότι οι φόνοι είχαν διαταχθεί από τα ανώτατα επίπεδα της πολιτικής ηγεσίας του Ιράν. Δεν επρόκειτο για γενική εκτίμηση μυστικής υπηρεσίας, αλλά για συμπέρασμα δικαστηρίου ύστερα από δίκη. Το Βερολίνο διέκοψε τότε τον πολιτικό διάλογό του με την Τεχεράνη και ανακάλεσε τον πρεσβευτή του.

Παρόμοια νήματα οδηγούν στη Βιέννη, όπου το 1989 δολοφονήθηκε ο Κούρδος ηγέτης Αμπντολραχμάν Γκασσεμλού κατά τη διάρκεια συνάντησης με Ιρανούς συνομιλητές, και στην Ελβετία, όπου το 1990 σκοτώθηκε ο αντιφρονών Καζέμ Ρατζαβί. Στη Γαλλία, από τις δολοφονίες εξόριστων αντιπάλων του καθεστώτος έως τις πολύνεκρες βομβιστικές επιθέσεις του Παρισιού τη δεκαετία του 1980, ο στόχος δεν ήταν πάντα ο ίδιος. Το μήνυμα, ωστόσο, ήταν σταθερό: η έξοδος από το Ιράν δεν εγγυόταν ασφάλεια, ενώ οι αντιπαραθέσεις της Μέσης Ανατολής μπορούσαν να μεταφερθούν σε μια ευρωπαϊκή πρωτεύουσα.

Ο  αντισημιτισμός  

Η άλλη κατηγορία στόχων ήταν οι Ισραηλινοί και οι εβραϊκοί χώροι. Το 2012, στο Μπουργκάς της Βουλγαρίας, η επίθεση σε λεωφορείο Ισραηλινών τουριστών σκότωσε πέντε επιβάτες και τον Βούλγαρο οδηγό. Δύο μέλη της Χεζμπολάχ καταδικάστηκαν ερήμην.

Η απόφαση τεκμηριώνει, για άλλη μία φορά, τον ρόλο της οργάνωσης, η οποία καθοδηγείται και ελέγχεται από την Τεχεράνη. Στο Λονδίνο, το 2015, οι Αρχές εντόπισαν μεγάλη ποσότητα νιτρικής αμμωνίας συνδεδεμένης με τη Χεζμπολάχ. Επρόκειτο για την υποδομή μιας δυνητικά μεγάλης επίθεσης, η οποία ευτυχώς αποκαλύφθηκε προτού αποκτήσει ημερομηνία και στόχο.

Η απόπειρα τρομοκρατικής επίθεσης του 2018 εναντίον συγκέντρωσης της ιρανικής αντιπολίτευσης κοντά στο Παρίσι έδειξε μια διαφορετική όψη: τη συμμετοχή διπλωματικού στελέχους. Ο Ιρανός διπλωμάτης Ασαντολάχ Ασαντί καταδικάστηκε στο Βέλγιο για τον ρόλο του στο σχέδιο τοποθέτησης βόμβας. Στην Ολλανδία, οι υπηρεσίες πληροφοριών συνέδεσαν με το Ιράν τις δολοφονίες δύο αντιφρονούντων το 2015 και το 2017. Για τη Μαδρίτη, οι ολλανδικές Αρχές ανέφεραν αργότερα ενδείξεις ιρανικής ευθύνης στην απόπειρα κατά του Αλέχο Βιδάλ-Κουάδρας το 2023.

Στο σημερινό Λονδίνο, η απειλή φτάνει μέχρι τη δημοσιογραφική αίθουσα. Ο παρουσιαστής του περσόφωνου Iran International Πουρία Ζεραατί μαχαιρώθηκε έξω από το σπίτι του το 2024· βρετανικό δικαστήριο απέδωσε την επίθεση σε δράση για λογαριασμό του ιρανικού κράτους. Τον Απρίλιο του 2026 έγινε απόπειρα εμπρησμού στις εγκαταστάσεις του σταθμού. Και μόλις τις προάλλες, στις 12 Νοεμβρίου, δύο Ιρανοί καταδικάστηκαν στη Βρετανία για κατασκοπεία υπέρ του Ιράν σε βάρος δημοσιογράφων και άλλων στόχων. Για τον έναν αποδείχθηκε επιπλέον προπαρασκευαστική δραστηριότητα για σοβαρή βία: είχε ζητήσει 150.000 λίρες για να «τελειώσει», όπως είπε, έναν στόχο.

Η απόπειρα κατά του σταθμού εντάσσεται, σύμφωνα με το αμερικανικό κατηγορητήριο που δημοσιοποιήθηκε αυτόν τον μήνα, σε ευρύτερη εκστρατεία επιθέσεων και αποπειρών του 2026. Το κατηγορητήριο περιλαμβάνει τον εμπρησμό τεσσάρων ασθενοφόρων εβραϊκής υπηρεσίας στο Γκόλντερς Γκριν, συναγωγές και άλλους στόχους στο Λονδίνο, καθώς και περιστατικά στο Παρίσι και το Άμστερνταμ. Οι ΗΠΑ κατηγορούν τρεις άνδρες ότι συντόνιζαν τη δράση υπό το όνομα HAYI, προς υποστήριξη των Φρουρών της Επανάστασης και της ιρακινής Κατάιμπ Χεζμπολάχ.

Στο ίδιο κατηγορητήριο περιλαμβάνεται και σχέδιο του Σεπτεμβρίου εναντίον της βρετανικής αεροπορικής βάσης Φέρφορντ, όπου βρίσκονταν αμερικανικά αεροσκάφη και προσωπικό. Έτσι, δίπλα στους Ιρανούς εξόριστους και τους εβραϊκούς στόχους εμφανίζονται πλέον και στρατιωτικές εγκαταστάσεις δυτικών κρατών.

Η σουηδική υπηρεσία ασφαλείας έχει επίσης προειδοποιήσει ότι το Ιράν χρησιμοποιεί εγκληματικά δίκτυα στη χώρα. Το στοιχείο που ενώνει αυτά τα περιστατικά με την υπόθεση των Σκοπίων είναι η δυνατότητα της Τεχεράνης να επιδιώκει πλήγματα μέσω ανθρώπων που δεν έχουν ιρανική ταυτότητα.

Πάνω από 100 ιρανικές επιχειρήσεις στην Ευρώπη

Έρευνα του International Centre for Counter-Terrorism καταγράφει 102 ιρανικές εξωτερικές επιχειρήσεις ή σχέδια στην Ευρώπη από το 1979 έως το 2024, εκ των οποίων 54 την περίοδο 2021-2024. Ο αριθμός περιλαμβάνει και παρακολούθηση ή προετοιμασία. Ξεχωριστά, η MI5 ανακοίνωσε το 2025 ότι είχε εντοπίσει περισσότερα από 20 δυνητικά θανατηφόρα σχέδια με ιρανική υποστήριξη μέσα σε έναν χρόνο στη Βρετανία.

Η υπόθεση των Σκοπίων συμπυκνώνει μια μέθοδο που επαναλαμβάνεται εδώ και δεκαετίες: η εντολή περνά από σύνορα, μεσάζοντες και ανθρώπους του εγκλήματος, ώσπου ο εντολέας να γίνει δυσδιάκριτος και ο στόχος να μείνει απροστάτευτος. Έτσι, ένας Έλληνας επιχειρηματίας στην Αθήνα μπορεί να βρεθεί στο ίδιο επιχειρησιακό πεδίο με έναν Ιρανό δημοσιογράφο στο Λονδίνο ή έναν αντιφρονούντα στο Βερολίνο.

Τα πρόσωπα αλλάζουν: διπλωμάτες, στελέχη της Χεζμπολάχ, πληρωμένοι ποινικοί. Η στρατηγική, όμως, παραμένει η ίδια. Το καθεστώς του Ιράν θεωρεί ότι μπορεί να καταδιώκει, να τρομοκρατεί και να δολοφονεί όποιον χαρακτηρίζει εχθρό του, σε οποιαδήποτε χώρα. Αυτή είναι η τρομοκρατική απειλή του Ιράν: δεν σταματά στα σύνορά του και δεν αφορά μόνο τους αντιπάλους του. Αφορά την ασφάλεια των ανθρώπων σε ολόκληρο τον κόσμο.

Κυρώσεις: Πολύ λίγα και συνήθως πολύ αργά

Στις 17 Μαρτίου 1992, ένα παγιδευμένο αυτοκίνητο κατέστρεψε την πρεσβεία του Ισραήλ στο Μπουένος Άιρες, σκοτώνοντας 29 ανθρώπους, σύμφωνα με τον επίσημο απολογισμό της Αργεντινής, και τραυματίζοντας περισσότερους από 200. Στις 18 Ιουλίου 1994, μια δεύτερη βόμβα ισοπέδωσε το εβραϊκό κοινοτικό κέντρο στο Μπουένος Άιρες: 85 νεκροί και εκατοντάδες τραυματίες. Η χώρα είχε δεχθεί δύο πλήγματα στην καρδιά της πρωτεύουσάς της μέσα σε μόλις δύο χρόνια.

Η Αργεντινή Δικαιοσύνη αποδίδει την εκτέλεση των επιθέσεων στη Χεζμπολάχ και συνδέει τον σχεδιασμό τους με την ιρανική ηγεσία. Απόφαση ομοσπονδιακού δικαστηρίου το 2024 εξέτασε τις δύο επιθέσεις στο πλαίσιο της ίδιας στρατηγικής. Τον περασμένο Σεπτέμβριο, ο δικαστής Ντανιέλ Ραφέκας απήγγειλε κατηγορίες σε επτά Ιρανούς και έναν Λιβανέζο για την AMIA, ανοίγοντας τον δρόμο για δίκη ερήμην. Οι πολύχρονες αστοχίες και η συγκάλυψη στην αρχική έρευνα αποτελούν επίσης μέρος αυτής της ιστορίας.

Το 2007, η Ιντερπόλ ενέκρινε έξι «ερυθρές αγγελίες» για καταζητούμενους στην υπόθεση AMIA, μεταξύ τους πρώην Ιρανούς αξιωματούχους και τον Ιμάντ Μουγνίγιε της Χεζμπολάχ. Οι αγγελίες βοηθούν στον εντοπισμό και την προσωρινή σύλληψη προσώπων βάσει εθνικών ενταλμάτων· δεν αποτελούν από μόνες τους διεθνή εντάλματα.

Οι αμερικανικές κυρώσεις για την υποστήριξη της τρομοκρατίας προηγήθηκαν των επιθέσεων στην Αργεντινή. Οι ΗΠΑ χαρακτήρισαν το Ιράν «κράτος χορηγό της τρομοκρατίας» στις 19 Ιανουαρίου 1984, με συνέπειες στην αμερικανική βοήθεια, στις πωλήσεις όπλων, στις εξαγωγές ειδών διπλής χρήσης και στις χρηματοοικονομικές σχέσεις.

Αργότερα προχώρησαν σε πιο στοχευμένες κινήσεις: το 2007 χαρακτήρισαν τη Δύναμη Κουντς των Φρουρών της Επανάστασης τρομοκρατική οντότητα για σκοπούς κυρώσεων και το 2019 ενέταξαν ολόκληρο το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης στον κατάλογο ξένων τρομοκρατικών οργανώσεων. Έχουν επίσης επιβάλει οικονομικές κυρώσεις σε πρόσωπα που συνδέονται με το Ιράν και τη Χεζμπολάχ.

Στην Αργεντινή, το πάγωμα περιουσιακών στοιχείων της Χεζμπολάχ το 2019 και τα μέτρα κατά Ιρανών αξιωματούχων που συνδέονται με την AMIA σηματοδότησαν μια καθυστερημένη οικονομική απάντηση. Το 2026, το Μπουένος Άιρες προχώρησε περισσότερο: τον Ιανουάριο ενέταξε τη Δύναμη Κουντς και 13 συνδεδεμένα πρόσωπα στο μητρώο οντοτήτων που συνδέονται με την τρομοκρατία και τη χρηματοδότησή της· τον Μάρτιο ενέταξε ολόκληρο το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης.

Η Ευρώπη κινήθηκε πιο σταδιακά. Το 2013, μετά και το χτύπημα στο Μπουργκάς, ενέταξε στον τρομοκρατικό κατάλογό της τη στρατιωτική πτέρυγα της Χεζμπολάχ. Το 2019, έπειτα από αποτραπείσες επιχειρήσεις σε ευρωπαϊκό έδαφος, πρόσθεσε δύο Ιρανούς και υπηρεσιακή διεύθυνση του ιρανικού υπουργείου Πληροφοριών.

Η μεγάλη μεταβολή ήρθε στις 19 Φεβρουαρίου 2026, όταν η ΕΕ ενέταξε ολόκληρο το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης στον τρομοκρατικό της κατάλογο. Το μέτρο προβλέπει δέσμευση περιουσιακών στοιχείων και απαγόρευση παροχής χρημάτων ή οικονομικών πόρων από ευρωπαϊκούς φορείς.

Οι επιθέσεις του 2026 στο Λονδίνο έφεραν και νέα βρετανική απάντηση. Τον Ιούλιο, η κυβέρνηση επέβαλε κυρώσεις στο δίκτυο HAYI, το οποίο είχε αναλάβει την ευθύνη για επιθέσεις σε εβραϊκούς και ισραηλινούς στόχους και στον αντικαθεστωτικό τηλεοπτικό σταθμό Iran International. Παράλληλα, χαρακτήρισε το HAYI και τους Φρουρούς της Επανάστασης απειλές για την εθνική ασφάλεια βάσει της νέας βρετανικής νομοθεσίας περί κρατικών απειλών.

Τι θα άλλαζε εάν στην τελευταία υπόθεση στην Ελλάδα αποδειχθεί ότι είχε ιρανική καθοδήγηση; Δεν θα ενεργοποιούνταν αυτόματα νέες κυρώσεις κατά του Ιράν: τόσο οι ευρωπαϊκοί κατάλογοι όσο και οι υπάρχουσες εθνικές αποφάσεις απαιτούν χωριστή τεκμηρίωση και απόφαση. 

Θα μπορούσαν, όμως, να στοχοποιηθούν συγκεκριμένοι εντολείς, χρηματοδότες, εταιρείες ή εγκληματικοί μεσάζοντες που σήμερα δεν κατονομάζονται, παράλληλα με ποινικές διώξεις και αιτήματα διεθνούς δικαστικής συνδρομής. 

Αυτή είναι η πρακτική δοκιμασία των κυρώσεων: να φτάνουν από την ήδη καταχωρισμένη οργάνωση και τα τρομοκρατικά πλοκάμια του Ιράν έως τους ανθρώπους που θα καταστήσουν δυνατή την επόμενη επιχείρηση για λογαριασμό αυτού του σκοτεινότερου ίσως καθεστώτος του πλανήτη.

ΠΗΓΗ philenews 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου