Του Νικόλαου
Μενελάου
Τέως Προέδρου Σωματείου Ταχυδρόμων Νομού Αχαΐας
Το ακόλουθο άρθρο αποτελεί μέρος αφιερώματος στην ιστορία της Βορείου Ηπείρου την περίοδο 1913-1914. Μέσα από τρία κείμενα παρουσιάζονται τα γεγονότα από την απελευθέρωση της περιοχής και τις διεθνείς αποφάσεις έως την ανακήρυξη της Αυτονομίας και τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης μέχρι σήμερα.
Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι υπήρξαν ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Μέσα σε λίγους μήνες κατέρρευσε η οθωμανική κυριαρχία στα περισσότερα ευρωπαϊκά της εδάφη και ο ελληνικός στρατός προχώρησε στην απελευθέρωση περιοχών όπου επί αιώνες ζούσε ελληνικός πληθυσμός.
Στην Ήπειρο, η καθοριστική στιγμή ήρθε με τη μάχη του Μπιζανίου τον Φεβρουάριο του 1913. Μετά την πτώση των οχυρών και την απελευθέρωση των Ιωαννίνων, οι ελληνικές δυνάμεις προχώρησαν βορειότερα. Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα εισήλθαν στο Αργυρόκαστρο, τη Χειμάρρα και την Κορυτσά. Για τους κατοίκους της περιοχής, που είχαν διατηρήσει επί γενεές την ελληνική γλώσσα, την ορθόδοξη πίστη και την παιδεία τους, η παρουσία του ελληνικού στρατού θεωρήθηκε φυσική εξέλιξη των πραγμάτων.
Στις πόλεις και τα χωριά οργανώθηκαν διοικήσεις, επαναλειτούργησαν σχολεία και εκκλησίες και δημιουργήθηκε η αίσθηση ότι η περιοχή είχε πλέον οριστικά ενσωματωθεί στον εθνικό κορμό. Ωστόσο, οι εξελίξεις δεν θα καθορίζονταν μόνο από τα όπλα αλλά κυρίως από τη διπλωματία.
Οι Μεγάλες Δυνάμεις, επιδιώκοντας τη δημιουργία ισορροπιών στα Βαλκάνια, αποφάσισαν την ίδρυση ανεξάρτητου αλβανικού κράτους. Με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου το 1913 αναγνωρίστηκε η Αλβανία, ενώ λίγους μήνες αργότερα, τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, το Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας καθόρισε τα σύνορα. Με βάση αυτή την απόφαση, η περιοχή της Βορείου Ηπείρου αποδιδόταν στο νέο κράτος, παρά την ελληνική της πληθυσμιακή σύνθεση.
Η ελληνική κυβέρνηση βρέθηκε μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα. Από τη μία πλευρά υπήρχε η πραγματικότητα επί του εδάφους και η επιθυμία των κατοίκων· από την άλλη, οι διεθνείς πιέσεις ήταν έντονες και η χώρα, εξαντλημένη από τους συνεχείς πολέμους, δεν μπορούσε να έρθει σε σύγκρουση με τις Μεγάλες Δυνάμεις.
Τον Φεβρουάριο του 1914 ζητήθηκε επίσημα από την Ελλάδα να αποσύρει τα στρατεύματά της από την περιοχή. Η Αθήνα διαμαρτυρήθηκε και επιχείρησε να εξασφαλίσει εγγυήσεις για την ασφάλεια και τα δικαιώματα των Ελλήνων κατοίκων, αλλά τελικά αναγκάστηκε να συμμορφωθεί με τις αποφάσεις των Δυνάμεων.
Η αποχώρηση του ελληνικού στρατού δημιούργησε έντονη ανησυχία στον πληθυσμό. Οι κάτοικοι φοβούνταν ότι θα βρεθούν απροστάτευτοι σε ένα νεοσύστατο κράτος χωρίς σταθερούς θεσμούς και χωρίς διασφαλισμένα μειονοτικά δικαιώματα. Μέσα σε αυτό το κλίμα αβεβαιότητας άρχισε να διαμορφώνεται η ιδέα της αυτοοργάνωσης.
Η ένταση μεγάλωνε καθημερινά και ήταν πλέον φανερό ότι η κατάσταση δεν θα παρέμενε για πολύ ήρεμη. Οι εξελίξεις οδηγούσαν αναπόφευκτα σε μια νέα φάση — μια φάση που δεν θα καθοριζόταν από διπλωματικές αποφάσεις αλλά από την ίδια την πρωτοβουλία των κατοίκων.
Η επόμενη πράξη της ιστορίας θα γραφόταν λίγες ημέρες αργότερα, τον Φεβρουάριο του 1914.
Η συνέχεια στο επόμενο μέρος του αφιερώματος, όπου παρουσιάζονται τα γεγονότα που συμπληρώνουν την ιστορική πορεία της Βορείου Ηπείρου.
Σύντομο Χρονολόγιο
- 21 Φεβρουαρίου 1913 – Απελευθέρωση Ιωαννίνων μετά τη μάχη του Μπιζανίου
- Άνοιξη 1913 – Ο ελληνικός στρατός εισέρχεται σε Αργυρόκαστρο, Χειμάρρα και Κορυτσά
- 29 Ιουλίου 1913 – Πρωτόκολλο Λονδίνου: αναγνώριση του αλβανικού κράτους
- 17 Δεκεμβρίου 1913 – Πρωτόκολλο Φλωρεντίας: η Βόρειος Ήπειρος αποδίδεται στην Αλβανία
- 13 Φεβρουαρίου 1914 – Οι Μεγάλες Δυνάμεις ζητούν την αποχώρηση του ελληνικού στρατού
- Φεβρουάριος 1914 – Έναρξη αποχώρησης και έντονη ανησυχία των κατοίκων
· ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2026
· ✍️ Alexander-Hellas.blogspot.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου