Την αδήριτη ανάγκη διαμόρφωσης μιας συγκροτημένης ελληνικής στρατηγικής απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο αναδεικνύει ο Σάββας Καλεντερίδης. Ο γεωπολιτικός αναλυτής, στη πρόσφατη στην εκπομπή «Geopolitics» της Ναυτεμπορικής, συνδέει την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου με το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, αντλώντας παράλληλα διδάγματα από τις ιστορικές ελληνοτουρκικές κρίσεις. Κεντρικός άξονας της προσέγγισής του είναι πως η αποτροπή μιας στρατιωτικής σύγκρουσης, εφόσον συνοδεύεται από πολιτική ίσων αποστάσεων και ελληνική υποχώρηση, θα δημιουργήσει πρόσφορο έδαφος για την παγίωση των τουρκικών απαιτήσεων.
Η διπλωματική διείσδυση της Τουρκίας στη Λιβύη
Με αφορμή την κύρωση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή, ο αναλυτής περιγράφει μια σημαντική διπλωματική επιτυχία της Άγκυρας, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι η εξέλιξη αυτή δεν κλείνει την υπόθεση ούτε εξαλείφει τις ελληνικές ενστάσεις. Παρά ταύτα, η Αθήνα στερείται πλέον το επιχείρημα περί απουσίας κοινοβουλευτικής έγκρισης, γεγονός που δυσχεραίνει το πλαίσιο των μελλοντικών συνομιλιών με τη Λιβύη για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.
Παράλληλα, ο Σάββας Καλεντερίδης δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη στρατηγική προσέγγιση της Τουρκίας με την ανατολική Λιβύη. Αν και αρχικά η Άγκυρα υποστήριξε στρατιωτικά την κυβέρνηση της Τρίπολης απέναντι στις δυνάμεις του Χαλίφα Χαφτάρ, στη συνέχεια φρόντισε να αναπτύξει διαύλους επικοινωνίας και με την αντίπαλη πλευρά. Μέσα από στρατιωτικές επαφές, οικονομικές συμφωνίες και έντονη επιχειρηματική δραστηριότητα, η Τουρκία διαμόρφωσε μια ευρύτερη πολιτική επιρροής, η οποία συνέβαλε καθοριστικά στην αλλαγή στάσης του λιβυκού κοινοβουλίου. Η κινητικότητα αυτή αντιπαραβάλλεται με την περιορισμένη ελληνική παρουσία στις δύο πλευρές της διαιρεμένης χώρας, αναδεικνύοντας ότι το ζήτημα υπερβαίνει τις απλές διπλωματικές δηλώσεις και αφορά την ουσιαστική οικοδόμηση σχέσεων στο πεδίο.
Τα ιστορικά διδάγματα από το «Χόρα», το «Σισμίκ» και τα Ίμια
Ανατρέχοντας στις κρίσεις του 1976, του 1987 αλλά και των Ιμίων, ο αναλυτής εντοπίζει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο στη διαχείριση των ελληνοτουρκικών διαφορών. Όπως υποστηρίζει, οι διεθνείς παρεμβάσεις εστιάζουν κατά κανόνα στην άμεση αποκλιμάκωση, παρακάμπτοντας την ουσία των τουρκικών αμφισβητήσεων. Έτσι, η αποφυγή της σύγκρουσης συχνά συνοδεύεται από περιορισμούς στην άσκηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων ή από τη διατήρηση ανοιχτών διεκδικήσεων. Ειδικά στην περίπτωση των Ιμίων, σημειώνει τη μετάβαση από την αμφισβήτηση των δικαιωμάτων στην αμφισβήτηση της ίδιας της ελληνικής κυριαρχίας, υπογραμμίζοντας ότι κάθε νέα ένταση πρέπει να αξιολογείται με βάση τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα που αφήνει.
Η ηλεκτρική διασύνδεση και το ζήτημα των οριοθετήσεων
Στο ίδιο γεωπολιτικό πλαίσιο εντάσσεται και το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, και μεταγενέστερα του Ισραήλ. Πρόκειται για έναν σχεδιασμό υψηλής ενεργειακής και στρατηγικής σημασίας, γύρω από τον οποίο δοκιμάζεται η υλοποίηση υποδομών στην Ανατολική Μεσόγειο υπό το βάρος των τουρκικών πιέσεων. Κατά τον αναλυτή, όταν η επίδειξη στρατιωτικής ισχύος οδηγεί σε υποχώρηση της άλλης πλευράς, δημιουργείται κίνητρο επανάληψης της ίδιας τακτικής. Παράλληλα, ασκεί κριτική στην αμερικανική πολιτική των ίσων αποστάσεων, τονίζοντας ότι η προτεραιότητα στην ειρήνη πρέπει να πλαισιώνεται από σαφή αντιμετώπιση των ενεργειών που προκαλούν την ένταση.
Εκτενής είναι και η αναφορά στις θαλάσσιες οριοθετήσεις μεταξύ Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας, με τον Σάββα Καλεντερίδη να προβάλλει την κυπριακή εμπειρία ως παράδειγμα στρατηγικής συνέχειας. Στο πλαίσιο αυτό, επικρίνει τη διαχρονική ελληνική επιφυλακτικότητα για οριοθέτηση με τη Λευκωσία, επικαλούμενος αρχειακή μαρτυρία του πρώην υπουργού της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Ρολάνδη για ελληνική παρέμβαση κατά τις διαπραγματεύσεις Κύπρου–Αιγύπτου, υποστηρίζοντας ότι η διστακτικότητα αυτή άφησε κενό χώρο για την ανάπτυξη των τουρκικών σχεδιασμών.
Πρόταση για άσκηση ευρωπαϊκών πιέσεων
Ολοκληρώνοντας την ανάλυσή του, ο Σάββας Καλεντερίδης προτείνει την ενεργή αξιοποίηση του πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Καλεί την ελληνική κυβέρνηση να επιδιώξει τη θεσμοθέτηση συγκεκριμένου κόστους για την Τουρκία, συνδέοντας τη στάση της στην Ανατολική Μεσόγειο με τις ευρωτουρκικές σχέσεις και την επιβολή κυρώσεων. Την ίδια στιγμή, συνιστά προσεκτικούς χειρισμούς στις σχέσεις με τη Λιβύη, συνυπολογίζοντας και την παράμετρο του μεταναστευτικού, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η ελληνική απάντηση απαιτεί διπλωματική ευελιξία, ενίσχυση της παρουσίας στην περιοχή και μετουσίωση της εταιρικής στήριξης σε πρακτικό αποτέλεσμα.
Δείτε ολόκληρη την εκπομπή:
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου