Σειρά άρθρων: Κύρου Ανάβαση (5/11)
Του Νικόλαου Μενελάου
Τέως Προέδρου Σωματείου Ταχυδρόμων Νομού Αχαΐας
.Η Μάχη στα Κούναξα έχει τελειώσει, αλλά το αποτέλεσμα της εκστρατείας δεν έχει ακόμη γίνει πλήρως αντιληπτό. Οι Έλληνες οπλίτες στέκονται νικητές στο πεδίο όπου πολέμησαν. Δεν έχουν ηττηθεί, δεν έχουν διαλυθεί, δεν έχουν υποχωρήσει.
Κι όμως, για πρώτη φορά από την αρχή της πορείας, βρίσκονται σε κατάσταση βαθιάς αβεβαιότητας.
Ο Κύρος είναι νεκρός.
Ο άνθρωπος για τον οποίο ξεκίνησε η εκστρατεία δεν υπάρχει πια.
Η πραγματικότητα αυτή δεν γίνεται αμέσως γνωστή σε όλους. Όταν όμως επιβεβαιώνεται, η κατάσταση αλλάζει ριζικά. Χωρίς προστάτη, χωρίς πολιτικό στόχο και βαθιά μέσα στην περσική επικράτεια, οι Έλληνες συνειδητοποιούν ότι η μεγαλύτερη δοκιμασία τους δεν ήταν η μάχη, αλλά ό,τι ακολουθεί.
Η πρώτη αντίδραση
Παρά το σοκ, ο ελληνικός στρατός δεν διαλύεται. Η πειθαρχία παραμένει, η συνοχή αντέχει. Οι στρατηγοί και οι λοχαγοί προσπαθούν να εκτιμήσουν την κατάσταση και να κατανοήσουν ποιες επιλογές υπάρχουν.
Η προφανής λύση —η ανάδειξη νέου Πέρση ηγεμόνα— έχει ήδη απορριφθεί. Ο Αριαίος, παρά την πρόταση των Ελλήνων, αρνείται να αναλάβει τον θρόνο. Με την άρνησή του κλείνει οριστικά κάθε πολιτική συνέχεια της εκστρατείας.
Από τη στιγμή αυτή και μετά, οι Έλληνες δεν είναι
πλέον μέρος μιας περσικής σύγκρουσης εξουσίας.
Είναι ξένοι, απομονωμένοι και εκτεθειμένοι.
Η στάση του Αρταξέρξη
Μετά τη μάχη, ο Αρταξέρξης επιδιώκει να σταθεροποιήσει την εξουσία του. Δεν επιχειρεί άμεση σύγκρουση με τους Έλληνες. Αντιθέτως, ακολουθεί διαφορετική τακτική: δείχνει διάθεση συνεννόησης.
Οι Έλληνες λαμβάνουν μηνύματα που υπόσχονται ασφάλεια, τροφή και ελεύθερη αποχώρηση. Η πρόταση μοιάζει λογική. Ο πόλεμος έχει τελειώσει, ο Κύρος είναι νεκρός και ο Μεγάλος Βασιλέας φαίνεται να μην επιθυμεί περαιτέρω αιματοχυσία.
Ο βασιλιάς έστειλε μήνυμα ότι ήθελε ειρήνη και
ότι θα παρείχε στους Έλληνες όσα χρειάζονταν για να επιστρέψουν στην πατρίδα
τους.
— Ξενοφών, Κύρου Ανάβαση (μτφρ. νέα ελληνικά)
Η πρόταση αυτή δημιουργεί ελπίδα. Για πρώτη φορά μετά τη μάχη, διαφαίνεται μια διέξοδος χωρίς νέα σύγκρουση.
Η υποτιθέμενη διαπραγμάτευση
Οι συνομιλίες δεν διεξάγονται απευθείας με τον Αρταξέρξη. Τον ρόλο του μεσολαβητή αναλαμβάνει ο Τισσαφέρνης, έμπειρος και γνώριμος στους Έλληνες. Η παρουσία του δημιουργεί αίσθηση ασφάλειας, αλλά και αμφιβολίες.
Οι στρατηγοί δέχονται την πρόσκληση για διαπραγμάτευση. Η απόφαση αυτή λαμβάνεται μέσα σε κλίμα κόπωσης και ανασφάλειας. Ο ελληνικός στρατός έχει ανάγκη από τρόφιμα και ξεκάθαρες οδηγίες.
Οι στρατηγοί πίστεψαν ότι δεν υπήρχε δόλος και
ότι οι λόγοι του Τισσαφέρνη ήταν ειλικρινείς.
— Ξενοφών, Κύρου Ανάβαση (μτφρ. νέα ελληνικά)
Η εμπιστοσύνη αυτή θα αποδειχθεί μοιραία.
Η προδοσία
Οι Έλληνες στρατηγοί προσέρχονται στο περσικό στρατόπεδο για συνομιλίες. Ανάμεσά τους βρίσκονται οι σημαντικότερες μορφές της ελληνικής ηγεσίας. Η κίνηση αυτή αφήνει τον στρατό ακέφαλο.
Η παγίδα κλείνει απότομα.
Όταν οι στρατηγοί μπήκαν στη σκηνή, συνελήφθησαν,
και λίγο αργότερα εκτελέστηκαν.
— Ξενοφών, Κύρου Ανάβαση (μτφρ. νέα ελληνικά)
Ανάμεσα σε εκείνους που συνελήφθησαν και εκτελέστηκαν βρίσκονταν οι Έλληνες
στρατηγοί Κλέαρχος, Πρόξενος, Μένων, Αγαίας και Σωκράτης.
Μαζί τους θανατώθηκαν και περίπου διακόσιοι Έλληνες στρατιώτες, άνδρες που
είχαν ακολουθήσει τους στρατηγούς τους πιστεύοντας ότι επρόκειτο για
διαπραγμάτευση.
Ιδιαίτερα βαρύ ήταν το πλήγμα από τον θάνατο του Κλέαρχου. Ο Σπαρτιάτης στρατηγός, αυστηρός αλλά ικανός, αποτελούσε τον κύριο φορέα της πειθαρχίας και της συνοχής του στρατού. Με την εκτέλεσή του, ο ελληνικός στρατός δεν έχασε απλώς έναν αρχηγό, αλλά το σκληρό του στήριγμα.
Η πράξη αυτή δεν είναι απλώς στρατιωτική. Είναι πολιτικό μήνυμα. Ο Αρταξέρξης δείχνει ότι δεν προτίθεται να ανεχθεί την παρουσία οργανωμένης ελληνικής δύναμης στο εσωτερικό της αυτοκρατορίας.
Η απόλυτη κρίση
Η είδηση της σύλληψης και εκτέλεσης των στρατηγών πέφτει σαν κεραυνός στο ελληνικό στρατόπεδο. Οι Έλληνες μένουν χωρίς ηγεσία, χωρίς συμμάχους και χωρίς σαφές σχέδιο.
Οι στρατιώτες πέρασαν τη νύχτα χωρίς φωτιά, χωρίς
φαγητό και χωρίς ύπνο, σκεπτόμενοι τη συμφορά που τους είχε βρει.
— Ξενοφών, Κύρου Ανάβαση (μτφρ. νέα ελληνικά)
Για πρώτη φορά, ο φόβος απειλεί να διαλύσει ό,τι δεν κατάφεραν οι περσικές δυνάμεις.
Κι όμως, μέσα σε αυτή την απόλυτη κρίση, αρχίζει να διαμορφώνεται κάτι νέο.
Στο επόμενο άρθρο
Από την απόγνωση στη συλλογική απόφαση και τη γέννηση νέας ηγεσίας.
🗓️ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2026
✍️ Alexander-Hellas.blogspot.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου