Κύρου Ανάβαση Η Κύρου Ανάβαση ως στρατιωτικό μάθημα

 

Σειρά άρθρων: Κύρου Ανάβαση (10/11)

Του Νικόλαου Μενελάου
Τέως Προέδρου Σωματείου Ταχυδρόμων Νομού Αχαΐας

Η Κύρου Ανάβαση δεν είναι απλώς μια συναρπαστική αφήγηση επιβίωσης. Είναι ένα από τα πληρέστερα στρατιωτικά «εργαστήρια» της αρχαιότητας, όπου δοκιμάζονται στην πράξη η πειθαρχία, η ηγεσία, η τακτική και η ψυχολογία του στρατεύματος. Η εμπειρία των Μυρίων μετατρέπεται σε μάθημα που ξεπερνά τον χρόνο της.

Πειθαρχία χωρίς κράτος

Οι Μύριοι έμειναν χωρίς πολιτική εξουσία, χωρίς προστάτη και χωρίς σαφή στόχο. Κι όμως, ο στρατός δεν διαλύθηκε. Η πειθαρχία δεν επιβλήθηκε από έναν μονάρχη, αλλά αναδύθηκε από τη συλλογική ανάγκη επιβίωσης.
Η εμπειρία δείχνει ότι η πειθαρχία μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά όταν βασίζεται στη συναίνεση και στη συνείδηση του κινδύνου, όχι μόνο στον φόβο της τιμωρίας.

Εκλεγμένη ηγεσία σε συνθήκες κρίσης

Μετά την προδοσία και τον θάνατο των στρατηγών, οι Έλληνες δεν κατέφυγαν στο χάος. Αντίθετα, εξέλεξαν νέα ηγεσία. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ο Ξενοφών, αν και Αθηναίος, πρότεινε για επικεφαλής τον Σπαρτιάτη Χειρίσοφο, δείχνοντας ότι σε κρίσιμες στιγμές προτάσσεται η αποτελεσματικότητα έναντι της καταγωγής.
Η ηγεσία λειτουργεί συλλογικά, με ευθύνη και λογοδοσία.

Τακτική προσαρμοστικότητα

Οι Μύριοι δεν πολεμούν πάντα σε ανοικτό πεδίο. Αντιμετωπίζουν ενέδρες, ορεινό έδαφος, ποτάμια και συνεχείς παρενοχλήσεις. Η επιτυχία τους βασίζεται στην ευελιξία: αλλαγή σχηματισμών, προσαρμογή στο έδαφος, προστασία των ασθενέστερων τμημάτων.
Η διάβαση του Κεντρίτη ποταμού αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ψυχραιμίας και σχεδιασμού υπό πίεση.

Η μάχη στα Κούναξα

Η ανωτερότητα των Μυρίων δεν φάνηκε μόνο στην πορεία της επιστροφής, αλλά ήδη από τη μάχη στα Κούναξα. Εκεί, οι Έλληνες οπλίτες αντιμετώπισαν τον οργανωμένο στρατό του Μεγάλου Βασιλέως και τον κατανίκησαν δύο φορές: πρώτα μετωπικά, διαλύοντας τις απέναντι δυνάμεις, και έπειτα διατηρώντας τη συνοχή τους ακόμη και όταν η μάχη είχε κριθεί αλλού.

Παρότι η συνολική έκβαση της σύγκρουσης καθορίστηκε από τον θάνατο του Κύρου, στο καθαρά στρατιωτικό επίπεδο η ελληνική φάλαγγα απέδειξε την υπεροχή της απέναντι σε έναν αριθμητικά ανώτερο και θεσμικά οργανωμένο αντίπαλο. Το γεγονός αυτό εξηγεί γιατί οι Μύριοι, παρά την πολιτική τους απομόνωση, δεν ηττήθηκαν ποτέ στο πεδίο της μάχης.

Ηθικό και ψυχολογία

Η κραυγή «Θάλαττα! Θάλαττα!» δεν είναι απλώς συγκινητική στιγμή· είναι απόδειξη ότι το ηθικό αποτελεί πολλαπλασιαστή ισχύος. Η ελπίδα, η εμπιστοσύνη στην ηγεσία και η κοινή μοίρα κράτησαν τον στρατό ενωμένο όταν όλα τα άλλα είχαν χαθεί.

Συμπέρασμα

Η Κύρου Ανάβαση διδάσκει ότι ένας στρατός μπορεί να επιβιώσει και να λειτουργήσει αποτελεσματικά χωρίς κρατικό πλαίσιο, όταν διαθέτει πειθαρχία, προσαρμοστικότητα και συλλογική ευθύνη. Δεν είναι τυχαίο ότι τα διδάγματα αυτά θα αξιοποιηθούν αργότερα από τον Μέγας Αλέξανδρος, σε εκστρατείες πολύ μεγαλύτερης κλίμακας.

Ακολουθεί:
Κύρου Ανάβαση – Η Κύρου Ανάβαση ως πολιτική και ιστορική παρακαταθήκη

 

🗓️ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2026

✍️ Alexander-Hellas.blogspot.gr