Βαδίζει σε ένα δύσκολο μονοπάτι αναζητώντας τα ίχνη του αδελφού της, ο οποίος αγνοείται από το καλοκαίρι του 1974, μετά την τουρκική εισβολή. Η Μαρία Καρεφυλλίδου-Ιωάννου, ανέβηκε πολλές φορές τον Γολγοθά και θα συνεχίσει να το πράττει μέχρι να βρεθεί ο αδελφός της. Ο Χρίστος Καρεφυλλίδης, έφεδρος λοχίας της 33ης Μοίρας Καταδρομών, κατά την τουρκική εισβολή, συνελήφθη και αιχμαλωτίστηκε. Έκτοτε αναζητούνται τα ίχνη του.
Η αδελφή του, έδωσε μάχες για το αυτονόητο: την ενημέρωση για την τύχη του αδελφού της και την ανεύρεσή του.
Στο επικαιροποιημένο βιβλίο της «Αναζητώντας τα ίχνη, Όψεις του θέματος των «αγνοουμένων», Κύπρος 1974-2024» (εκδόσεις Γερμανός, 2025), τεκμηριώνεται η αιχμαλωσία του αδερφού της. Κι αυτό από συμπληρωματικές μαρτυρίες ενός Κύπριου λοχαγού και ενός Ελλαδίτη υπολοχαγού, σε αναρτημένο κατάλογο του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού, σε δημοσίευση στον ημερήσιο Τύπο και στον αριθμό αναφοράς του στον κατάλογο του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού. Μέσα από τη συζήτηση, που είχαμε, προτείνει, έστω και τώρα, την κατάρτιση ενός Ιστορικού Αρχείου Αγνοουμένων, Δηλωμένων και Αδηλώτων Αιχμαλώτων Πολέμου και Πεσόντων του 1974.
Σημειώνει δε ότι σκόπιμα η Τουρκία δεν δίνει πληροφορίες. Αναφέρει πως «εφόσον η Τουρκία εδραιώνει την υπεροχή της ακολουθώντας τακτική συνεχών καταστρατηγήσεων, αυτό συνεπάγεται ότι σκόπιμα ούτε καν τα λείψανα δεν θα βρεθούν ποτέ των στρατιωτικών, που στο τέλος των εξοντωτικών ανακρίσεων ή των θηριωδών πράξεων τα πέταξαν στα σκουπίδια ή που μετά την αποπεράτωση καταναγκαστικών έργων εκτελέστηκαν, για να στηθούν πάνω στις σωρούς τους μνημεία που διασώζουν το εθνικό της γόητρο».
-Διαβάζοντας το βιβλίο σας, όχι μια φορά, αλλά περισσότερες, διαπιστώνω ότι έχετε προσπαθήσει να ξετυλίξετε ένα δύσκολο κουβάρι, αυτό των αγνοουμένων για να βρείτε τα ίχνη του αδερφού σας. Πόσο κοντά, νομίζετε, ότι βρεθήκατε;
-Οι ενέργειές μου καλύπτουν μια περίοδο μισού αιώνα και γίνονται προς πάσα κατεύθυνση. Συγκεκριμένα έχω απευθυνθεί, εκτός από τον αρμόδιο κρατικό φορέα της Κύπρου που είναι η Υπηρεσία Αγνοουμένων, και σε διεθνείς φορείς όπως είναι ο Κυπριακός Ερυθρός Σταυρός, ο Διεθνής Ερυθρός Σταυρός, ο ΟΗΕ καθώς επίσης και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Έχω αφιερώσει πενήντα δύο χρόνια ζωής αναζητώντας τα ίχνη δηλαδή τεκμήρια για την εξαφάνιση του αδερφού μου. Τα στοιχεία που βρίσκω εντελώς μόνη μου είναι τα ίχνη που ακολουθώ, για να βρω μίαν άκρη. Τα νεότερα που έχω και ανακοινώνω στην επανέκδοση του βιβλίου μου στηρίζουν περαιτέρω ότι ο αδερφός μου όπως και τόσοι άλλοι που συμπεριλαμβάνονται στους επίσημους καταλόγους των «αγνοουμένων» από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974 ήταν αιχμάλωτοι πολέμου (ΑΙΧΠ) που δεν επέστρεψαν.
-Αυτή την πορεία την περιγράφετε δύσκολη, θα την χαρακτήριζα ανηφορική και ακανθώδη. Ποιο ήταν το μεγαλύτερο εμπόδιο;
-Αρχικά το μεγαλύτερο εμπόδιο ήταν η ελλιπής πληροφόρηση. Αργότερα είχα να αντιμετωπίσω την κατακράτηση πληροφοριών την οποία ήταν αδύνατο να εκλογικεύσω έξω από το πλαίσιο της πολιτικοποίησης αυτού του κατ΄εξοχήν ανθρωπιστικού ζητήματος που επέβαλε η πολιτική αδιαλλαξίας της Τουρκίας, αφού η ίδια δεν μετρά ΑΙΧΠ, ούτε και έχει υπογράψει την σχετική Σύμβαση της Γενεύης (1949) αναφορικά με την προστασία τους.
Εν ολίγοις, στην περίπτωση του αδερφού μου η Υπηρεσία Αγνοουμένων προέκρινε και προώθησε στην Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων την μη πειστική εκδοχή πιθανού θανάτου του στο πεδίο της μάχης και την επικαλέστηκε η Τουρκία ενώπιον του ΕΔΑΔ, για να αποσείσει την ευθύνη ενός ακόμη εγκλήματος πολέμου.
-Εσείς, όμως, κάνατε και μια παράλληλη, αν μπορώ να το αναφέρω τούτο, έρευνα για τον αδελφό σας. Το βιβλίο θα μπορούσε να είναι και μια αποτίμηση ενός αγώνα ζωής;
-Είναι μια ασταμάτητη προσπάθεια που τα αποτελέσματά της εκβάλλουν στο βιβλίο μου. Λοιπόν έχω καθήκον να συνεχίσω τη διερεύνηση της τύχης του αδερφού μου και δεν αποκλείεται να επανεκδώσω το βιβλίο μου, για να συμπεριλάβω νεότερες πληροφορίες.
-Έχετε ήδη εκδώσει επικαιροποιημένο το βιβλίο σας «Αναζητώντας τα ίχνη». Τι νέα στοιχεία έχετε προσθέσει;
-Πρόκειται για μια πολύπλευρη προσέγγιση του θέματος σε εκατοντάδες σελίδες με αφηγήσεις, εικόνες, πίνακες και πορίσματα, μαρτυρίες, επίσημη αλληλογραφία και έγγραφα. Από την μακροχρόνια έρευνα που έκανα προκύπτει ότι η αιχμαλωσία του αδερφού μου θεμελιώνεται στις συμπληρωματικές μαρτυρίες ενός κύπριου λοχαγού και ενός ελλαδίτη υπολοχαγού, σε αναρτημένο κατάλογο του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού, σε δημοσίευση στον ημερήσιο Τύπο και στον αριθμό αναφοράς του στον κατάλογο του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού.
-Ποια ήταν η πιο σημαντική πληροφορία που βρήκατε για τον αδελφό σας;
-Η έως τώρα έρευνά μου καταλήγει στο γεγονός ότι ο αδερφός μου επέζησε από τις μάχες και αιχμαλωτίστηκε όντας τραυματίας. Μάλιστα συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού κι όμως τον άφησαν αβοήθητο.
-Πενήντα δυο χρόνια μετά έχει μείνει ελπίδα και κουράγιο; Τι θα θέλατε, μετά από τόσα χρόνια;
-Η επίσημη πληροφόρηση για το θέμα των «αγνοουμένων» εξακολουθεί να είναι ελλιπής με αντίκτυπο στην κοινωνική συνείδηση. Χωρίς πληροφόρηση δεν λειτουργεί ούτε η μνήμη ούτε η κρίση ούτε και καλλιεργείται η συνείδηση. Μέχρι να διερευνηθούν τα γεγονότα που μεσολάβησαν από την εξαφάνιση έως και τον εντοπισμό τους, εκατοντάδες άνθρωποι εξακολουθούν να είναι «αγνοούμενοι» χωρίς κανείς να αναλαμβάνει τουλάχιστον την ηθική ευθύνη. Για τον σκοπό αυτό, έστω και την ύστατη, εισηγούμαι την κατάρτιση ενός Ιστορικού Αρχείου Αγνοουμένων, Δηλωμένων και Αδηλώτων Αιχμαλώτων Πολέμου και Πεσόντων του 1974.
ΔΕΑ και λείψανα
-Και το κράτος που βρίσκεται όλα αυτά τα χρόνια και τι ρόλο διαδραμάτισε στον αγώνα για την εξεύρεση της τύχης των αγνοουμένων;
-Από ιστορική άποψη η 29η Οκτωβρίου ήταν η επομένη της τελευταίας ημέρας που αντηλλάγησαν αριθμός αιχμάλωτων, ενώ οι υπόλοιποι δεν επέστρεψαν. Παρόλον που ο ικανός αριθμός των 1619 «αγνοουμένων» είναι αποτέλεσμα της τουρκικής εισβολής, έκτοτε δεν έχει εξακριβωθεί τι απόγιναν τόσοι άνθρωποι ούτε και προβάλλουμε το γεγονός ότι, για παράδειγμα, ανάμεσα στους ανεύρετους είναι και γυναικόπαιδα. Καταλήξαμε στην διακοινοτική ΔΕΑ που εργάζεται για την διακομιδή λειψάνων. Όπως εξήγησα πιο πάνω αυτή είναι μια πολιτική εξέλιξη που επέβαλε η αδιάλλακτη στάση της Τουρκίας και επιπλέον αποθάρρυνε τις ατομικές προσφυγές.
Αντίθετα οι αποφάσεις του ΕΔΑΔ για την Τέταρτη Διακρατική Προσφυγή της Κύπρου κατά της Τουρκίας (2001) και την υπόθεση Βαρνάβας κ.ά. (2009) αποτελούν ορόσημα στο θέμα των «αγνοουμένων», αφού διαπιστώνουν συνεχιζόμενες παραβιάσεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αναφορικά με όλα τα «αγνοούμενα» πρόσωπα· εντούτοις δεν έχουν αξιοποιηθεί διεθνώς.
Εντελώς πρόσφατα, στις 4 Σεπτεμβρίου 2026, το Ανώτατο Δικαστήριο της Κύπρου επιδίκασε αποζημίωση για μη αποτελεσματική διερεύνηση της τύχης δύο «αγνοουμένων» από τις αρμόδιες αρχές του Κράτους. Χωρίς να είμαι σε θέση να κρίνω την απόφαση, για μένα το ζητούμενο είναι η πραγμάτωση του κράτους δικαίου ως φόρος τιμής στους «αγνοούμενους» πολέμου του 1974, ο οποίος δεν πρέπει να αποτιμηθεί σε χρήμα. Η αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας είναι ζήτημα τιμής της πατρίδας.
-Τι πιστεύετε για την τύχη του αδελφού σας;
– Εφόσον η Τουρκία εδραιώνει την υπεροχή της ακολουθώντας τακτική συνεχών καταστρατηγήσεων, αυτό συνεπάγεται ότι σκόπιμα ούτε καν τα λείψανα δεν θα βρεθούν ποτέ των στρατιωτικών, που στο τέλος των εξοντωτικών ανακρίσεων ή των θηριωδών πράξεων τα πέταξαν στα σκουπίδια ή που μετά την αποπεράτωση καταναγκαστικών έργων εκτελέστηκαν, για να στηθούν πάνω στις σωρούς τους μνημεία που διασώζουν το εθνικό της γόητρο.
Εργαλειοποίηση του ανθρώπινου πόνου
-Ελπίζετε; Και σε τι;
-Οι προβληματισμοί μου περιστρέφονται γύρω από τη δυνατότητα άμεσης εφαρμογής του ανθρωπιστικού δικαίου, γιατί στην πράξη εξακολουθεί να επικρατεί η απαξία της στοιχειώδους ανθρωπιάς.
Όλοι οι «αγνοούμενοι» είναι εκατοντάδες περιπτώσεις αιχμαλώτων και θυμάτων πολέμου όπου το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο έπεσε σε αχρηστία. Τελικά είναι εκατοντάδες περιπτώσεις ανεξιχνίαστων εγκλημάτων πολέμου για τα οποία η Τουρκία αρνείται να λογοδοτήσει και εδώ προβάλλει η τραγική επικαιρότητα της εργαλειοποίησης του ανθρώπινου πόνου από την πολεμική μηχανή.
Ελπίζω σε έναν καλύτερο κόσμο και ότι η Κύπρος θα έχει σημαντικό ρόλο στη διατράνωση της συλλογικής ευθύνης για τον σχεδόν ανύπαρκτο σεβασμό προς τα αναφαίρετα δικαιώματα του ανθρώπου ως αποτέλεσμα της εύθραυστης ισορροπίας των διεθνών σχέσεων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου